Startup Οικοσυστήματα: Αποτελούν το μέλλον της Επιχειρηματικότητας;

Την τελευταία δεκαετία παγκοσμίως και ιδίως στην Ελλάδα περίπου από το 2015 και μετά ακούμε και διαβάζουμε πολλά σχετικά με την Νεοφυή Επιχειρηματικότητα ή όπως αναφέρεται στην βιβλιογραφία το Startup Οικοσύστημα. Άρθρα, μελέτες και εκδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί κατά καιρούς με στόχο την μελέτη και ανάλυση του οικοσυστήματος αυτού. Φιλοδοξία του παρόντος κειμένου είναι να σκιαγραφήσει το περιβάλλον λειτουργίας των νεοφυών επιχειρήσεων και να αποσαφηνίσει τα εργαλεία που βοηθούν στο να αναπτυχθεί μια Startup.

Αναλυτικότερα, κρίνεται σκόπιμο αρχικά να δοθεί ένας σύντομος ορισμός του οικοσυστήματος αυτού, ο οποίος θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του. Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα με την Neil Blumenthal (2013) Startup χαρακτηρίζεται «μια επιχείρηση που εργάζεται με στόχο να λύσει ένα πρόβλημα του οποίου η λύση δεν είναι προφανής και η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη.» Επομένως, όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό στόχος των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να δώσουν λύσεις παρέχοντας προϊόντα ή υπηρεσίες που θα διευκολύνουν τις καθημερινές δραστηριότητες των πολιτών οι οποίοι πλέον γίνονται πελάτες τους. Η βάση αυτής της λύσης προέρχεται μέσα από μια καινοτομία (συνήθως τεχνολογική) την οποία εισάγει η startup στο επιχειρηματικό περιβάλλον (πχ ηλεκτρονική παράδοση παραγγελιών e-delivery).

Σκοπός της startup είναι να αναπτύξει και να προωθήσει την καινοτομία που έχει δημιουργήσει μέσα σε ένα ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον με τελικό αποτέλεσμα την δημιουργία ενός συγκριτικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η «σύλληψη» μιας καινοτόμου ιδέας και η ανάπτυξη μιας startup δεν γίνεται πάντα με επιτυχία. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται κατανοητό ότι οι διαχειριστές μιας τέτοιας μορφής επιχείρησης χρειάζεται να αφιερώσουν πολλές ώρες στην προσπάθεια ανάπτυξης μιας καινοτόμου ιδέας, άνευ κάποιου αντίτιμου πέρα από την ηθική ικανοποίηση, χωρίς να υπάρχει η εγγύηση της επιτυχίας.

Στο σημείο αυτό, λοιπόν, εισέρχεται στο οικοσύστημα ο ρόλος της χρηματοδότησης και των επενδυτών. Όταν μια νεοφυής επιχείρηση περάσει το στάδιο της εισαγωγής στην αγορά για να μπορέσει να συνεχίζει να αναπτύσσει την ιδέα της θα πρέπει να βρει χρηματικά κεφάλαια τα οποία θα καλύψουν τις ανάγκες που έχει. Υπάρχουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης τις οποίες μπορεί να αξιοποιήσει μια startup. Παρόλα αυτά, οι πλέον διαδεδομένες είναι οι Επιχειρηματικοί Άγγελοι (Angels Investors) οι οποίοι σύμφωνα με την βιβλιογραφία είναι ιδιώτες επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν στην επιχείρηση έναντι ενός ανταλλάγματος (πχ. μετοχές) καθώς και τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια (Venture Capitals).

Η δεύτερη μορφή χρηματοδότησης που αναφέρθηκε είναι η πλέον δημοφιλέστερη αλλά και η πιο απαιτητική. Αναλυτικότερα, τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από επενδυτικά fund (οργανωμένα δίκτυα επενδυτών) τα οποία έχουν πολύ μεγάλη πρόσβαση σε χρηματικούς πόρους και ασχολούνται με επενδύσεις υψηλού ρίσκου (Κιούφης, 2017). Η εμπειρία των διαχειριστών startup έχει δείξει ότι τα fund αυτά πείθονται πολύ δύσκολα αλλά όταν κάποια επιχείρηση καταφέρει να τα πείσει, θα έχει πρόσβαση σε τεράστιο αριθμό κεφαλαίων με την αυστηρή προϋπόθεση της απόλυτης πειθαρχίας στο επιχειρηματικό σχέδιο (business model) και τα χρονοδιαγράμματα με στόχο την κερδοφορία.

Που μπορούν όμως να αναζητήσουν χρηματοδότηση οι startupper; Ένας καλός τρόπος για να προσελκύσουν κεφάλαια οι διαχειριστές των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να κάνουν γνωστή την καινοτομία τους στο ευρύ κοινό. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Η δυνατότητα της προβολής κατά κύριο λόγο γίνεται μέσω της συμμετοχής σε διαγωνισμούς που διοργανώνονται από Πανεπιστήμια ή ανεξάρτητους φορείς που σχετίζονται με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Εμβαθύνοντας, τώρα, περισσότερο στο περιβάλλον των startup οικοσυστημάτων με βάση τα στατιστικά στοιχεία συμπεραίνουμε ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις σε χώρες όπως η ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισραήλ είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες καθώς έχουν μια πολύ έντονη δραστηριότητα στον επιχειρηματικό χρόνο. Σε ότι αφορά την Ευρώπη με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία (βλέπε βιβλιογραφία) η Γαλλία, Ιταλία και Πορτογαλία βρίσκονται σε ένα πολύ καλό σημείο με την Ισπανία μάλιστα να βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα. Η Ελλάδα με βάση την παγκόσμια κατάταξη του 2019 ήταν στην 42η θέση ενώ για το 2020 υποχώρησε κατά δύο θέσεις με τα στοιχεία να δείχνουν ότι το οικοσύστημα των startup επιχειρήσεων στην χώρας μας να βρίσκεται σε ένα στάδιο ωρίμανσης. Με την Πανδημία, ωστόσο, να δημιουργεί προβλήματα και στο οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων δημιουργώντας κλυδωνισμούς στην λειτουργία τους, αποτέλεσμα αυτού ήταν να ανασταλεί ως έναν βαθμό η ανοδική τους πορεία. Μολοταύτα, «γέννησε» και ευκαιρίες ειδικά για τις startup που δραστηριοποιούνται στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, του e-delivery, την εξ΄ αποστάσεως εκπαίδευση, τις υπηρεσίες streaming και ιατρικής τεχνολογίας.

Επανερχόμενος, έτσι, στο ερώτημα που υπάρχει στον τίτλο του άρθρου, τα startup οικοσυστήματα αποτελούν το μέλλον της επιχειρηματικότητας; Η απάντηση για εμένα είναι ναι καθώς οι καινοτομίες που εισάγουν στο Επιχειρείν βασίζονται σε σημαντικό βαθμό στην τεχνολογία η οποία αναπτύσσεται συνεχώς και αποτελεί μέρος της καθημερινότητας του ανθρώπου με τα θετικά και τα αρνητικά της. Ο παραδοσιακός τρόπος λειτουργίας των επιχειρήσεων βρίσκεται στο στάδιο της κάμψης του με την ψηφιακή εποχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης να είναι εδώ και οι startup επιχειρήσεις είναι μέρος αυτής της αλλαγής. Ωστόσο, μέσα από συνομιλίες που έχω πραγματοποιήσει με μέλη startup επιχειρήσεων η εμπειρία έχει δείξει ότι το μείζον πρόβλημα του οικοσυστήματος στην Ελλάδα είναι η χρηματοδότηση καθώς αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις σταματούν την λειτουργία τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων. Πιθανότατα καταλυτικό ρόλο για να βρεθεί λύση στο συγκεκριμένο ζήτημα θα μπορούσε να διαδραματίσει η πολιτεία, με κάποιες πρωτοβουλίες να είναι ήδη σε εξέλιξη (βλέπε: https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1795548/g-tsakiris-100-ekat-euro-meso-tis-ellinikis-anaptuksiakis-trapezas-se-neofueis-epixeiriseis).

Επιλογικά, όπως αναφέρει στην εφημερίδα Καθημερινή ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών StartupBlink, Eli David «σε μία σχετικά μεγάλη χώρα όπως η Ελλάδα, υπάρχουν μόνο δύο βασικά κέντρα ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη». Κατά τον ίδιο χρειάζεται «η είσοδος περισσότερων πόλεων στη διαδικασία ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, γεγονός που θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα του κρατικού μηχανισμού». Αξίζει να σημειωθεί τέλος ότι οι Βιοεπιστήμες, ο Τουρισμός, το Περιβάλλον & Ενέργεια, η Αγροδιατροφή και η Ανάλυση δεδομένων αποτελούν το Top-5 των δημοφιλέστερων κλάδων επιχειρηματικής δραστηριότητας των νεοφυών επιχειρήσεων.

του Κωστούλη Δημήτρη,

Πτυχιούχο Διοίκησης Επιχειρήσεων, Παν/μιο Θεσσαλίας

Βιβλιογραφία

Κιούφης, Β. (2017). Το οικοσύστημα των νεοφυών (startup) επιχειρήσεων στην Ελλάδα: μια εμπειρική έρευνα (Master's thesis, Πανεπιστήμιο Πειραιώς).

Μεγαλώνει το ελληνικό οικοσύστημα των startups. (22 Οκτωβρίου 2021) Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1047129/megalonei-to-elliniko-oikosystima-ton-startups/

Προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για τις startups μετά την πανδημία. (2 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/pages/k-epixeirein/561227398/prokliseis-alla-kai-eykairies-gia-tis-startups-meta-tin-pandimia/

Αυτά είναι τα κορυφαία Startup οικοσυστήματα στον κόσμο για το 2020. (25 Οκτωβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://startupper.gr/news/61737/afta-ine-ta-koryfea-startup-ikosystimata-ston-kosmo-gia-to-2020/

Το ελληνικό startup οικοσύστημα... ωριμάζει. (5 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/200857/to-elliniko-startup-oikosystima-orimazei

Στην 44η θέση διεθνώς το εγχώριο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων. (6 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1081111/stin-44i-thesi-diethnos-to-egchorio-oikosystima-neofyon-epicheiriseon/

Τα πνευματικά δικαιώματα των φωτογραφιών ανήκουν στους δημιουργούς τους και την google.

Το άρθρο έχει δημοσιευθεί και στην ιστοσελίδα του φοιτητικού περιοδικού Νομικός Παλμός με το οποίο συνεργάζεται ο αρθρογράφος.

Book Review: Διοίκηση Επιχειρήσεων (Αρχές και Εφαρμογές)

Η σημερινή βιβλιοκριτική εστιάζεται σε ένα επιστημονικό σύγγραμμα που προέρχεται από το γνωστικό αντικείμενο του Management. Συγκεκριμένα, το βιβλίο πραγματεύεται σύγχρονα ζητήματα κομβικής σημασίας για κάθε Οργανισμό και ο τίτλος του είναι Διοίκηση επιχειρήσεων: Αρχές και εφαρμογές (τα ονόματα των συγγραφέων βρίσκονται στο τέλος του άρθρου).

Πιο αναλυτικά, μερικές από τις κυριότερες ενότητες που αναπτύσσονται στο βιβλίο είναι οι τέσσερις βασικές λειτουργίες του management δηλαδή ο Προγραμματισμός, η Οργάνωση, ο Έλεγχος και η Ηγεσία. Εκτός των προαναφερθέντων, οι συγγραφείς αναλύουν με εξαιρετικό τρόπο τι είναι το management και το ποιος είναι ο ρόλος του manager σε έναν οργανισμό, κάνοντας σαφές πως είναι πολύ σημαντικό να αποκτούμε γνώσεις management. Όπως και οι ίδιοι αναφέρουν είτε ως εργοδότες είτε ως εργαζόμενοι όλοι συμμετέχουμε σε Οργανισμούς και είναι σημαντικής σημασίας να γνωρίζουμε πως λειτουργεί σωστά ένα τέτοιο οικοσύστημα. Για αυτό τον λόγο, το παρόν σύγγραμμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο αφενός σε όσους/ες φοιτούν σε Σχολές Διοίκησης Επιχειρήσεων, Οικονομικών και Λογιστικής αλλά αφετέρου απευθύνεται και σε μάνατζερ ή μη διοικητικό προσωπικό που απασχολούνται σε Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, Πολυεθνικές, Νεοφυείς Επιχειρήσεις (Start-ups) και Δημόσιες Υπηρεσίες.

Δομικά και από άποψη περιεχομένου το βιβλίο είναι εξαιρετικά καλογραμμένο με τους συγγραφείς να μην μένουν μόνο στην θεωρία αλλά μέσα από πρακτικές εφαρμογές και μελέτες περιπτώσεων προσπαθούν να βοηθήσουν τον αναγνώστη να κατανοήσει πλήρως όλες τις έννοιες που αναπτύσσονται στα κεφάλαια. Επίσης, εντός των κεφαλαίων υπάρχουν παραδείγματα τα οποία επεξηγούν τις θεωρίες που αναπτύσσουν οι συγγραφείς. Μιλώντας προσωπικά και ως φοιτητής Διοίκησης Επιχειρήσεων, έχοντας μελετήσει αρκετά παρόμοια βιβλία, θα έλεγα πως είναι ένα από τα καλύτερα επιστημονικά συγγράμματα που έχω διαβάσει. Παρά το γεγονός ότι είναι πολυάριθμο από πλευράς σελίδων, θεωρώ το περιεχόμενο του είναι πολύ καλά οργανωμένο με αποτέλεσμα να μην κουράζει καθόλου τον αναγνώστη/τρια.

Συμπερασματικά, είναι ένα σύγγραμμα το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε εάν σας ενδιαφέρει να εμπλουτίσετε τις γνώσεις σας επί ενός εξαιρετικά ενδιαφέροντος γνωστικού αντικειμένου, όπως είναι η Διοίκηση Επιχειρήσεων. Το βιβλίο κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά από τις Εκδόσεις Κριτική σε όλα τα βιβλιοπωλεία.

Robbins, S., Coulter, M., DeCenzo, D., 2017. Διοίκηση επιχειρήσεων Αρχές και εφαρμογές. Αθήνα. Εκδ. Κριτική.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στους συγγραφείς και τον Εκδοτικό Οίκο.

Ναρκισσισμός: Ο αντίκτυπος του στον χώρο Εργασίας και ο ρόλος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης

Εισαγωγή

Ο Ναρκισσισμός είναι μια πολύπλοκη έννοια η οποία έχει πολλές προεκτάσεις και περικλείει ένα αρκετά μεγάλο φάσμα της ζωής του ανθρώπου. Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να συνδεθεί με την εκπαίδευση, τα social media ακόμα και με τον εργασιακό χώρο. Γενικά, όμως, είναι μια άγνωστη έννοια στην οποία πρωτοαναφέρθηκε ο διάσημος ψυχολόγος Sigmund Freud το 1914, στο δοκίμιο του «Για να εισαγάγουμε τον ναρκισσισμό», σαν όρο της Ψυχολογίας.

Όπως αναφέρει στο έργο του, η έννοια αυτή αναφέρεται στην αγάπη που έχει ο άνθρωπος για τον εαυτό του και την διαχωρίζει σε Φυσιολογικό και Παθολογικό Ναρκισσισμό. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία (American Psychiatric Association) ορίζει τον Ναρκισσισμό ως «διαταραχή της προσωπικότητας που χαρακτηρίζεται από ένα διεισδυτικό μοτίβο μεγαλοπρέπειας, ανάγκη θαυμασμού και έλλειψη ενσυναίσθησης». Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η ονομασία του όρου προέρχεται από τον μύθο του Νάρκισσου¹.

Αποσαφήνιση του όρου Ναρκισσισμός

Σύμφωνα με τον Emmons (1987) η δεκαετία του ΄70 μπορεί να χαρακτηριστεί ως "megeneration" για δύο λόγους: Αφενός γιατί άρχισε να αναπτύσσεται ένα ιδιαίτερα έντονο ενδιαφέρον από τους επιστήμονες για τον Ναρκισσισμό και αφετέρου γιατί πολλοί άνθρωποι φαίνονταν ότι είχαν εγωιστικά χαρακτηριστικά. Σε επιστημονική εργασία του ο Emmons αναφέρει ότι υπήρξαν τρεις κυρίαρχες τάσεις. Η πρώτη επικεντρώνεται στον Ναρκισσισμό ως πολιτιστική ή κοινωνική οντότητα, λέγοντας ότι η κοινωνία γίνεται όλο και πιο πολύ Ναρκισσιστική. Η δεύτερη χαρακτηρίζει την περίοδο αυτή ως μια δεκαετία όπου υπήρχε συνεχή ανάπτυξη της βιβλιογραφίας σε θέματα που άπτονται της Κοινωνικής Ψυχολογίας (Harvey & Weary, 1984). Τέλος, η τρίτη εστιάζει στον Ναρκισσισμό ως κλινική οντότητα.             

Μάλιστα, ο Kemberg (1976∙1980) θεωρεί ότι ο Ναρκισσισμός αποτελεί συνέπεια της απόρριψης ή της εγκατάλειψης των παιδιών από τους γονείς. Ωστόσο, κατά τον Emmons (1987) όλα τα παραπάνω αποτελούσαν θεωρητικές προσεγγίσεις. Για αυτό και έπρεπε να βρεθεί ένα εργαλείο που θα μπορούσε να δώσει σαφή αποτελέσματα για την προσωπικότητα ενός ανθρώπου. Έτσι, λοιπόν, οι Raskin και Hall (1979) δημιούργησαν το Narcissistic Personality Inventory (NPI), δηλαδή ένα ερωτηματολόγιο που αποτελείτο από 54 ερωτήσεις και μπορούσε να μετρήσει τον Ναρκισσισμό ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. Η βάση για την δημιουργία του ήταν τα κριτήρια της τρίτης έκδοσης του Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders - DSM-III) που αφορούσαν τη διαταραχή της Ναρκισσιστικής προσωπικότητας. Τις επόμενες δεκαετίες δημοσιεύθηκαν πολλές έρευνες πάνω σε αυτό το αντικείμενο και έχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές κατέληξαν ότι το μοντέλο του φάσματος του Ναρκισσισμού συνθέτει μια εκτεταμένη προσωπικότητα, η οποία εμπεριέχει κοινωνικο-ψυχολογικά και κλινικά στοιχεία που αντανακλούν ανάμεσα στην Φυσιολογική και Παθολογική έκφραση της προσωπικότητας (Krizan & Herlache, 2018). Σε έρευνα τους οι Krizan και Herlache (2018) αναφέρουν ότι είναι πλέον αποδεκτό από όλη την επιστημονική κοινότητα ότι η ναρκισσιστική προσωπικότητα είναι υπαρκτή αλλά υπάρχουν έντονες διαφωνίες για τα εξής: (α) ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της, (β) πώς οργανώνονται αυτά τα χαρακτηριστικά και (γ) τι αντιπροσωπεύει την οργάνωση τους. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσει με ακρίβεια πότε ένας άνθρωπος είναι Νάρκισσος σε φυσιολογικά πλαίσια και πότε κάποιος έχει Ναρκισσιστική διαταραχή. Σύμφωνα με την Κυπραίου (2020) μερικά από τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας ενός Νάρκισσου είναι τα ακόλουθα: (α)έχει μια μεγαλειώδη αίσθηση για τη σημαντικότητα του εαυτού του, (β) πιστεύει ότι είναι «ιδιαίτερος» και μοναδικός και μπορεί να τον καταλάβουν ή να σχετιστεί μόνο με άλλα «ιδιαίτερα» ή υψηλού επιπέδου άτομα ή φορείς, (γ) απαιτεί υπερβολικό θαυμασμό, εκμεταλλεύεται τους άλλους για να επιτύχει τους δικούς του σκοπούς, (δ) του λείπει η ενσυναίσθηση δηλαδή είναι απρόθυμος να αναγνωρίσει τα συναισθήματα των άλλων και (ε) δείχνει αλαζονικός, με υπεροπτική συμπεριφορά ή στάση. Συνοπτικά, ο Ναρκισσισμός δεν δείχνει σημάδια εξαφάνισης και συνεχίζει να προσελκύει το ενδιαφέρον των ψυχολόγων. Εμπειρικά στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ο Ναρκισσισμός είναι κάτι περίπλοκο, με τους μελετητές να συνεχίζουν να διαφωνούν σχετικά με τον καλύτερο προσδιορισμό και μέτρηση του (Krizan & Herlache, 2018).

Ναρκισσισμός στον χώρο εργασίας

Ο Ναρκισσισμός, όπως προαναφέρθηκε, είναι μια πολύπλοκη έννοια, η οποία επιδρά σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής του ανθρώπου. Έτσι, λοιπόν, είναι σημαντικό να διευρυνθεί η συμπεριφορά ενός Νάρκισσου στην εργασία του. Για παράδειγμα, αν κάποιος μάνατζερ σε μια επιχείρηση έχει χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του που παραπέμπουν σε Νάρκισσο, πως μπορεί να επηρεάσει αυτό στις αποφάσεις που μπορεί να λάβει; Στην συνεργασία του με τους συναδέλφους του αλλά και στην αποδοτικότητα του;

Κατά τον Dollman (2013) ο Χρηματοοικονομικός κλάδος φαίνεται πως προσελκύει αρκετούς μάνατζερ, οι οποίοι έχουν Ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα στις ΗΠΑ παρατηρείται ότι διευθυντικά στελέχη καταφεύγουν σε ανήθικες συμπεριφορές για να πετύχουν τους σκοπούς τους, το οποίο αποδίδεται στον Ναρκισσισμό των στελεχών αυτών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις αυτές να υποστούν επιζήμιες συνέπειες, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την εύρυθμη λειτουργία τους. Από την άλλη, η Van der Nest (2010) εξηγεί πως ένας Νάρκισσος όταν καταλάβει ότι το «εγώ» του απειλείται μπορεί να προβεί σε επιθετική συμπεριφορά. Αυτό που μόλις αναφέρθηκε μπορεί εύλογα να συμβεί και στο χώρο εργασίας με αποτέλεσμα να προκύψουν κακές σχέσεις μεταξύ συναδέλφων, οι οποίοι πρέπει να συνεργαστούν για να πετύχει η επιχείρηση τους στόχους που έχει θέσει. Σύμφωνα με την ίδια οι ήδη υπάρχουσες έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα με υψηλό Ναρκισσισμό έχουν χαμηλά επίπεδα Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Αυτό αφενός επιβεβαιώνει ότι ένας Νάρκισσος δεν έχει ενσυναίσθηση και αφετέρου αιτιολογεί την προέλευση της επιθετικότητας του. Εν τέλει, η Van der Nest (2010) καταλήγει πως οι εργαζόμενοι με Ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας θα πρέπει να αναπτύξουν την Συναισθηματική τους Νοημοσύνη, για να μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα ισχυρές συναισθηματικές καταστάσεις (δηλ. Θυμό).

Παρόλα αυτά, λόγω της μετριοπαθούς συσχέτισης μεταξύ Συναισθηματικής Νοημοσύνης και Ναρκισσισμού η Van der Nest θεωρεί ότι δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για την θετική συσχέτιση των δύο αυτών εννοιών. Μελλοντικές έρευνες που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν, μελετώντας περαιτέρω τη σύνδεση αυτή, κατά πάσα πιθανότητα θα έδιναν πιο σαφή και επιβεβαιωμένα αποτελέσματα.

Τέλος, η Choi (2018) σε έρευνα που πραγματοποίησε σε  285 υπαλλήλους εταιρειών της Νότιας Κορέας κατέληξε ότι ο Ναρκισσισμός αυξάνει την αλλαγή της διάθεσης των εργαζομένων, καθώς και το αίσθημα της εγκατάλειψης. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι διαμεσολαβητικό ρόλο ανάμεσα στον Ναρκισσισμό και την ικανοποίηση από την εργασία διαδραματίζει ο εθισμός στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (Social Media). Ωστόσο, ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της έρευνας της, που είναι και ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, δείχνει πως όταν ο εργαζόμενος υποστηρίζεται από την επιχείρηση τότε αφενός τα υψηλά επίπεδα Ναρκισσισμού μειώνονται και αφετέρου μειώνεται και ο εθισμός στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (Choi, 2018). Η σημαντικότητα των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης αλλά και η συσχέτιση τους με τον Ναρκισσισμό θα αναλυθούν περαιτέρω στην επόμενη ενότητα.

Ναρκισσισμός και Social Media

O Ναρκισσισμός συνδέεται με κοινωνικά μέσα δικτύωσης για τουλάχιστον μια δεκαετία. Σύμφωνα με αρκετούς επιστήμονες έχουν χαρακτηριστεί ως το πρωταρχικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ο Ναρκισσισμός και είναι έντονα ορατός ο Πολιτιστικός Ναρκισσισμός (Twenge & Campbell, 2009).

Σύμφωνα με τους Campbell και McCain (2017) όσον αφορά τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης οι ερευνητές έχουν καταλήξει ότι σχετίζονται με τον Φυσιολογικό Ναρκισσισμό και δεν υπάρχει καμία συσχέτιση με την Παθολογική έκφανση του. Οι πρώτες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν για την συμπεριφορά όσων έχουν Ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, έγιναν στο διάσημο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Facebook. Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία παρατηρήθηκε ότι οι χρήστες επεδίωκαν να δημοσιεύουν φωτογραφίες λαμπερές και προσεκτικά διαμορφωμένες με στόχο την αυτοπροβολή και την προσέλκυση της αναγνώρισης από τους άλλους χρήστες. Αποτέλεσμα της απήχησης που προέρχεται από την αυτοπροβολή τους είναι να καταναλώνουν όλο και περισσότερο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσπαθώντας να αποκτήσουν επιπλέον φίλους (Campbell & McCain, 2017). Ειδικότερα, μετά την ενσωμάτωση φωτογραφικής κάμερας στο εμπρόσθιο μέρος της οθόνης, δηλαδή τις χαρακτηριζόμενες φωτογραφίες ως «selfies» σε κοινωνικά δίκτυα, όπως το Instagram, υπήρξε κατακόρυφη αύξηση της χρήσης αυτής της κάμερας για λήψη φωτογραφιών. Μάλιστα, είχε γίνει τόσο ευρέως διαδεδομένη η «selfie» που για το έτος 2013 ο όρος αυτός καθιερώθηκε ως λέξη της χρονιάς από το Oxford English Dictionary.

Σε μια άλλη έρευνα που πραγματοποίησαν οι McCain και Campbell (2016) επιβεβαιώνει τα όσα προαναφέρθηκαν, καθώς σε δείγμα 62 ατόμων προέκυψε συσχέτιση ανάμεσα στον Ναρκισσισμό και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Φαίνεται πως ο Ναρκισσισμός συνδέεται με τον χρόνο που αφιερώνει κάποιος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην συχνότητα αναρτήσεων και στον αριθμό φίλων/ακόλουθων που έχει, καταλήγουν οι συγγραφείς της εν λόγω έρευνας.

Εν κατακλείδι, αυτό μπορεί να μας οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι λίγο πολύ όλοι μας έχουμε κάποια χαρακτηριστικά Νάρκισσου. Για να μην υπάρχουν, όμως, διάφορες παρερμηνείες αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κάτι αρνητικό, αρκεί να μην ξεπερνά την λεπτή γραμμή του Φυσιολογικού (επιθυμητό) από τον Παθολογικό (ανεπιθύμητο) Ναρκισσισμό.

Σημειώσεις

1) Ο μύθος του Νάρκισσου βρίσκεται ολόκληρος στον ακόλουθο σύνδεσμο https://cutt.ly/qycxbDC

2) Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην google.

Βιβλιογραφία

Campbell, W. K., & McCain, J. (2017). Narcissism and social media (Διαθέσιμο στο: file:///C:/Users/%CE%9A%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82/Downloads/Narcissism%20and%20Social%20Media%20Chapter-draft.pdf).

Choi, Y. (2018). Narcissism and social media addiction in workplace. JournalofAsianFinance, Economicsand Business, 5(2), 95-104.

Dollman, A. (2013). Narcissism in the Workplace and its Effects on an Organization. DSM-5, American Psychiatric Association, 696-670. (Διαθέσιμο στο: https://cutt.ly/kycxZML).

Emmons, R. A. (1987). Narcissism: Theory and measurement. Journal of personality and social psychology, 52(1), 11.

Krizan, Z., &Herlache, A. D. (2018). The narcissism spectrum model: A synthetic view of narcissistic personality. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 3-31.

McCain, J. L., & Campbell, W. K. (2016). Narcissism and social media use: A meta-analytic review. Psychology of Popular Media Culture, 7(3), 308.

Van der Nest, L. J. (2010). Exploring the moderating effect of emotional intelligence on the relationship between narcissism and workplace aggression (Doctoral dissertation, Stellenbosch: University of Stellenbosch).

Ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας (ΝΔΠ / NPD) (2020, Μάιος 4). Ανακτήθηκε από https://cutt.ly/vycxBlC

Book Review: Χρηματοοικονομική Λογιστική Πληροφόρηση (Παναγιώτης Β. Παπαδέας)

Μετά από αρκετό χρονικό διάστημα αδράνειας, επανερχόμαστε στην ξεχωριστή αυτή στήλη με ένα διαφορετικό book review σε σχέση με τα προηγούμενα. Συγκεκριμένα, για πρώτη φορά θα πραγματευτούμε ένα βιβλίο όχι από τον Λογοτεχνικό αλλά από τον Επιστημονικό χώρο.

Το γνωστικό αντικείμενο στο οποίο ανήκει το εν λόγω σύγγραμμα είναι κυρίως η Λογιστική και Χρηματοοικονομική. Ως εκ τούτου, η θεματολογία του άπτεται ζητήματα που σχετίζονται με την Λογιστική διαχείριση των Επιχειρήσεων-Οργανισμών και ο τίτλος αυτού είναι «Χρηματοοικονομική Λογιστική Πληροφόρηση: Βασική θεωρία και χρήση σε εθνικό & ευρωπαϊκό επίπεδο». Ο συγγραφέας του, κ. Παπαδέας προσεγγίζει πρακτικά και όχι μόνο θεωρητικά τα κύρια θέματα που αφορούν την Χρηματοοικονομική Λογιστική Πληροφόρηση. Για τον λόγο αυτό, παραθέτει σαφή παραδείγματα-ασκήσεις που βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει πως λειτουργεί η Λογιστική στην πράξη. Πολύ σημαντικό κατά την γνώμη μας, είναι ότι στο βιβλίο γίνεται αναφορά στα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ) καθώς και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα οποία έχουν καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια και στην χώρα μας. Το μόνο αρνητικό του βιβλίου θα λέγαμε ότι είναι οι πολλοί νόμοι που αναφέρονται εντός αυτού αλλά ως γνωστόν η Λογιστική είναι ένας κλάδος, όπου παρατηρούνται συχνές μεταβολές στην νομοθεσία, ειδικά στην Ελλάδα.

Εν κατακλείδι, το Επιστημονικό σύγγραμμα με το οποίο καταπιανόμαστε σε αυτό το book review είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, αφενός για κάθε φοιτητή Διοίκησης Επιχειρήσεων, Λογιστικής και Οικονομικών αλλά αφετέρου και για στελέχη Επιχειρήσεων. Όσοι ασχολούνται ή θέλουν να ασχοληθούν επαγγελματικά με αυτό το αντικείμενο, σίγουρα θα μείνουν ικανοποιημένοι από την γνώση που θα τους προσφέρει το παρόν σύγγραμμα.

Η σελίδα μας αξιολογεί το σύγγραμμα με 4,5/5 αστεράκια.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Αναστασίου, Θ. (2007). Γενική Λογιστική: Θεωρία και Εφαρμογές σύμφωνα με το ΕΓΛΣ, Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα.

Νεγκάκης, Χ. (2012). Λογιστική Εταιρειών: Θεωρία και Πράξη, Εκδόσεις Σοφία, Θεσσαλονίκη.

Βασιλείου, Δ. & Ηρειώτης, Ν. (2015). Χρηματοοικονομική Διοίκηση: Θεωρία και Πρακτική, Εκδόσεις Rosili, Αθήνα.

Σύντομο Βιογραφικό Συγγραφέα

Ο Παναγιώτης Β. Παπαδέας είναι απόφοιτος των Τμημάτων Οικονομικών Επιστημών και Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, του Παν/μιο Πειραιά (ΠΑ.ΠΕΙ.). Επιπρόσθετα, έχει πραγματοποιήσει Μεταπτυχιακές Σπουδές στα γνωστικά αντικείμενα της «Μίκρο-Μακροοικονομίας», της «Κοστολόγησης», της «Εξ αποστάσεως εκπαίδευσης» και της «Λογιστικής τυποποίησης». Ακόμα, έχει δημοσιεύσει άρθρα σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά καθώς επίσης έχει εργαστεί και ως εισηγητής σεμιναρίων. Σήμερα, διδάσκει Λογιστική σε Προπτυχιακά/Μεταπτυχιακά Προγράμματα του Παν/μιου Πειραιά, του ΕΑΠ και του Πάντειου Παν/μιου.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στον συγγραφέα και τον Εκδοτικό Οίκο.

Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη;

Τις τελευταίες δεκαετίες είναι ευρέως διαδεδομένη η έννοια της γνωστικής ικανότητας IQ δηλαδή του Intelligence Quotient το οποίο μετράει την ευφυΐα ενός ανθρώπου. Ωστόσο, την τελευταία πενταετία μια νέα έννοια η οποία απασχολεί πολλούς επιστήμονες και ερευνητές είναι αυτή της Συναισθηματικής Νοημοσύνης ή όπως μεταφράζεται στην αγγλική γλώσσα Emotional Intelligence Quotient.

Αν κάνετε μια σύντομη αναζήτηση σε μεγάλες βάσεις δεδομένων επιστημονικών άρθρων παγκόσμιας εμβέλειας θα συνειδητοποιήσετε ότι υπάρχει πληθώρα επιστημονικών εργασιών που αναφέρονται σε θέματα Συναισθηματικής Νοημοσύνης (EQ). Σύμφωνα με τον Goleman η έννοια αυτή σχετίζεται με την ικανότητα των ανθρώπων να κατανοούν τα συναισθήματα τους αλλά και τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων με σκοπό να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Η EQ αποτελείτε από 4 ικανότητες οι οποίες είναι η Αυτεπίγνωση δηλαδή η κατανόηση των συναισθημάτων μας, η Κοινωνική Επίγνωση δηλαδή η κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων, η Αυτοδιαχείριση ή Αυτορρύθμιση δηλαδή η σκέψη να προηγείται της πράξης και η Ορθή Διαχείριση Σχέσεων δηλαδή η χρήση συναισθημάτων για την δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων (Uhl-Bien, Schermerhorn & Osborn, 2016). Επομένως, η EQ με βάση τα παραπάνω γίνεται φανερό πως διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ζωή και την καθημερινότητα μας καθώς σχετίζεται άμεσα με τον εργασιακό χώρο και τα συναισθήματα που έχουμε όταν βρισκόμαστε σε αυτόν. Πιο συγκεκριμένα, έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα τις διαπροσωπικές σχέσεις που έχουν με τους συναδέλφους τους, πιθανές συγκρούσεις-διαφωνίες που μπορεί να υπάρξουν, έχουν μεγαλύτερη απόδοση στην εργασία τους, έχουν λιγότερο άγχος και γενικότερα αντιμετωπίζουν ορθολογικότερα διάφορες καταστάσεις εντός της εργασίας τους(Magnano, Craparo & Paolillo, 2016).

Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς υπάρχουν πολλά, ενδεικτικά θα γίνει αναφορά σε δύο. Το πρώτο αφορά εργαζόμενους των οποίων η φύση της εργασίας είναι ιδιαίτερα στρεσογόνα. Στην περίπτωση αυτή έχει αποδειχθεί ότι οι εργαζόμενοι με υψηλή EQ είχαν μεγαλύτερη ψυχική αντοχή και διαχειρίστηκαν καλύτερα το στρες που πήγαζε από την εργασία τους(Magnano, Craparo & Paolillo, 2016). Το δεύτερο παράδειγμα αφορά τους εργαζόμενους που ανήκουν στον κλάδο της εκπαίδευσης, οι οποίοι όταν έχουν υψηλά επίπεδα EQ, είναι πιθανό να προσανατολίζουν το μάθημα καλύτερα προς τις ανάγκες των μαθητών τους, καθώς μπορούν να κατανοούν τα συναισθήματα τους(Νέστορα, 2017).

Συνοψίζοντας, η EQ είναι μια έννοια ιδιαίτερα σημαντική, η οποία στους περισσότερους ανθρώπους είναι άγνωστη αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό επηρεάζει την εργασία τους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι υπάρχει Οργανισμός* ο οποίος παρέχει υπηρεσίες συμβουλευτικής και coaching σε ανθρώπους ώστε να αναπτύξουν ικανότητες EQ. Φυσικά, η έννοια αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα εργασιακά πλαίσια αλλά επηρεάζει και ευρύτερα την ζωή του ανθρώπου στις διαπροσωπικές του σχέσεις.

Σημειώσεις:

*Ο Οργανισμός που παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες που αφορούν την EQ ονομάζεται Golemanei. EI for Organisations και είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα https://golemanei.com/.

Βιβλιογραφία:

Uhl-Bien, M., Schermerhorn, R.J. & Osborn, R. (2016). Οργανωσιακή Συμπεριφορά, Εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα.

Magnano, P., Craparo, G. and Paolillo, A. (2016). Resilience and Emotional Intelligence: which role in achievement motivation. INTERNATIONAL JOURNAL OF PSYCHOLOGICAL  RESEARCH, 9 (1), 9-20. http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2011-20842016000100002

Νέστορα, Ι. (2017). «Σχολικό κλίμα και συναισθηματική νοημοσύνη εκπαιδευτικών ως προβλεπτικοί παράγοντες για την ψυχική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών» (Πτυχιακή Εργασία). Ανακτήθηκε από: http://dspace.uowm.gr/xmlui/handle/123456789/568fbclid=IwAR0zxv6MRWfG6tyyi8i4HS3tLFTGG-JnIyIvA5KwxN2jL9Pl-CwWZbpiNhI

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην google.

Αφιέρωμα στο συγγραφικό έργο των Επιστημόνων της Διοίκησης & Οικονομίας

Διαχρονικά οι Επιστήμες της Διοίκησης και Οικονομίας συνετέλεσαν σημαντικό ρόλο στην λειτουργία των κρατών και των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Πάνω στις θεωρίες αυτών των Επιστημών άρχισε να διαμορφώνεται ο κόσμος σε αυτό που είναι σήμερα. Έτσι, γίνεται φανερός ο καταλυτικός ρόλος και η προσφορά τους στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις.

Οι πρώτοι επιστήμονες που άρχισαν να μελετούν συστηματικά την Επιστήμη της Οικονομίας και να γράφουν οικονομικά συγγράμματα ήταν διανοούμενοι όπως ο Adam Smith και ο Karl Marx. Κάνοντας μια γρήγορη αναδρομή στο έργο τους παρατηρούμε ότι ο Adam Smith δικαιωματικά θεωρείται ο θεμελιωτής της Οικονομικής Επιστήμης καθώς το έργο του άσκησε έντονη επιρροή πάνω στην οικονομική σκέψη των τελευταίων αιώνων. Από την άλλη ο Karl Marx ανέπτυξε θεωρίες σχετικά με την πάλη ανάμεσα στις δύο κοινωνικές τάξεις, θεωρώντας ότι τα αγαθά θα πρέπει να διανέμονται σωστά στους εργαζόμενους. Μεταγενέστεροι οικονομολόγοι βασιζόμενοι στις θεωρίες αυτές, ανέπτυξαν και διαμόρφωσαν καινούργια μοντέλα και θεωρίες φτάνοντας μέχρι το σήμερα όπου η Επιστήμη της Οικονομίας έχει εδραιωθεί και υπάρχουν πλέον εκατοντάδες βιβλία Οικονομικών. Σπουδαίοι επιστήμονες της νεότερης εποχής με έντονο συγγραφικό έργο είναι ο Joseph Stiglitz, ο Paul Samuelson και ο Gary Becker, οι οποίοι μεταξύ άλλων μελέτησαν θέματα που αφορούσαν την καταναλωτική συμπεριφορά, τη δημόσια οικονομία, τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, τον οικονομικό κύκλο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Παρόλα αυτά το έργο των παραπάνω επιστημόνων-συγγραφέων σε μεγάλο βαθμό βασιζόταν σε θεωρητικές προσεγγίσεις. Επομένως, έρχεται η Επιστήμη της Διοίκησης να μετατρέψει όλες αυτές τις θεωρίες και μοντέλα σε καλές πρακτικές εντός των επιχειρήσεων. Την σημερινή εποχή ο καθένας μας μπορεί να αναζητήσει πλειάδα συγγραμμάτων τα οποία αναφέρουν αναλυτικές μεθοδολογίες, στρατηγικά εργαλεία και μοντέλα, που έχουν δημιουργηθεί από πολύ αξιόλογους επιστήμονες της Διοίκησης και τα οποία μπορούν να βοηθήσουν νέους επιχειρηματίες να αποκτήσουν γνώσεις σχετικές με την επιχειρηματικότητα. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να αναφέρω ως παράδειγμα τον Steve Jobs, ιδρυτής της Apple, ο οποίος θεωρείται ένας ιδιαίτερα πετυχημένος επιχειρηματίας και για αυτό τον λόγο έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για εκείνον. 

Καταλήγοντας, αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό από όλα όσα αναφέρθηκαν είναι η σημαντική συμβολή των Επιστημών της Διοίκησης & Οικονομίας στο σύγχρονο κόσμο. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα από το τεράστιο συγγραφικό έργο που υπάρχει στον πλανήτη πάνω σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο τις τελευταίες δεκαετίες. Για αυτό, πρέπει να σεβόμαστε και να αναγνωρίζουμε το έργο αυτών των επιστημόνων οι οποίοι δίνουν το φωτεινό παράδειγμα στους νέους που θέλουν να ασχοληθούν με αυτό το επιστημονικό πεδίο.

Προτεινόμενα βιβλία:

Έρευνα για την φύση και τα αίτια του πλούτου των Εθνών, του Adam Smith

Το Κεφάλαιο, του Karl Marx

ΕΥΡΩ: Πως ένα κοινό νόμισμα απειλεί το μέλλον της Ευρώπης, του Joseph Stiglitz

Βάσεις της οικονομικής ανάλυσης, του Paul Samuelson

Economic Theory, του Gary Becker

Steve Jobs: η επίσημη βιογραφία, του Isaacson Walter

Πηγές:

Ιντζεσίλογλου, Ν. Γ. (2014). Κοινωνία και Νέα Τεχνολογία. Αθήνα-Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Σάκκουλα.

Εφημερίδα Καθημερινή

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην google.