Startup Οικοσυστήματα: Αποτελούν το μέλλον της Επιχειρηματικότητας;

Την τελευταία δεκαετία παγκοσμίως και ιδίως στην Ελλάδα περίπου από το 2015 και μετά ακούμε και διαβάζουμε πολλά σχετικά με την Νεοφυή Επιχειρηματικότητα ή όπως αναφέρεται στην βιβλιογραφία το Startup Οικοσύστημα. Άρθρα, μελέτες και εκδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί κατά καιρούς με στόχο την μελέτη και ανάλυση του οικοσυστήματος αυτού. Φιλοδοξία του παρόντος κειμένου είναι να σκιαγραφήσει το περιβάλλον λειτουργίας των νεοφυών επιχειρήσεων και να αποσαφηνίσει τα εργαλεία που βοηθούν στο να αναπτυχθεί μια Startup.

Αναλυτικότερα, κρίνεται σκόπιμο αρχικά να δοθεί ένας σύντομος ορισμός του οικοσυστήματος αυτού, ο οποίος θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του. Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα με την Neil Blumenthal (2013) Startup χαρακτηρίζεται «μια επιχείρηση που εργάζεται με στόχο να λύσει ένα πρόβλημα του οποίου η λύση δεν είναι προφανής και η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη.» Επομένως, όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό στόχος των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να δώσουν λύσεις παρέχοντας προϊόντα ή υπηρεσίες που θα διευκολύνουν τις καθημερινές δραστηριότητες των πολιτών οι οποίοι πλέον γίνονται πελάτες τους. Η βάση αυτής της λύσης προέρχεται μέσα από μια καινοτομία (συνήθως τεχνολογική) την οποία εισάγει η startup στο επιχειρηματικό περιβάλλον (πχ ηλεκτρονική παράδοση παραγγελιών e-delivery).

Σκοπός της startup είναι να αναπτύξει και να προωθήσει την καινοτομία που έχει δημιουργήσει μέσα σε ένα ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον με τελικό αποτέλεσμα την δημιουργία ενός συγκριτικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η «σύλληψη» μιας καινοτόμου ιδέας και η ανάπτυξη μιας startup δεν γίνεται πάντα με επιτυχία. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται κατανοητό ότι οι διαχειριστές μιας τέτοιας μορφής επιχείρησης χρειάζεται να αφιερώσουν πολλές ώρες στην προσπάθεια ανάπτυξης μιας καινοτόμου ιδέας, άνευ κάποιου αντίτιμου πέρα από την ηθική ικανοποίηση, χωρίς να υπάρχει η εγγύηση της επιτυχίας.

Στο σημείο αυτό, λοιπόν, εισέρχεται στο οικοσύστημα ο ρόλος της χρηματοδότησης και των επενδυτών. Όταν μια νεοφυής επιχείρηση περάσει το στάδιο της εισαγωγής στην αγορά για να μπορέσει να συνεχίζει να αναπτύσσει την ιδέα της θα πρέπει να βρει χρηματικά κεφάλαια τα οποία θα καλύψουν τις ανάγκες που έχει. Υπάρχουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης τις οποίες μπορεί να αξιοποιήσει μια startup. Παρόλα αυτά, οι πλέον διαδεδομένες είναι οι Επιχειρηματικοί Άγγελοι (Angels Investors) οι οποίοι σύμφωνα με την βιβλιογραφία είναι ιδιώτες επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν στην επιχείρηση έναντι ενός ανταλλάγματος (πχ. μετοχές) καθώς και τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια (Venture Capitals).

Η δεύτερη μορφή χρηματοδότησης που αναφέρθηκε είναι η πλέον δημοφιλέστερη αλλά και η πιο απαιτητική. Αναλυτικότερα, τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από επενδυτικά fund (οργανωμένα δίκτυα επενδυτών) τα οποία έχουν πολύ μεγάλη πρόσβαση σε χρηματικούς πόρους και ασχολούνται με επενδύσεις υψηλού ρίσκου (Κιούφης, 2017). Η εμπειρία των διαχειριστών startup έχει δείξει ότι τα fund αυτά πείθονται πολύ δύσκολα αλλά όταν κάποια επιχείρηση καταφέρει να τα πείσει, θα έχει πρόσβαση σε τεράστιο αριθμό κεφαλαίων με την αυστηρή προϋπόθεση της απόλυτης πειθαρχίας στο επιχειρηματικό σχέδιο (business model) και τα χρονοδιαγράμματα με στόχο την κερδοφορία.

Που μπορούν όμως να αναζητήσουν χρηματοδότηση οι startupper; Ένας καλός τρόπος για να προσελκύσουν κεφάλαια οι διαχειριστές των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να κάνουν γνωστή την καινοτομία τους στο ευρύ κοινό. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Η δυνατότητα της προβολής κατά κύριο λόγο γίνεται μέσω της συμμετοχής σε διαγωνισμούς που διοργανώνονται από Πανεπιστήμια ή ανεξάρτητους φορείς που σχετίζονται με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Εμβαθύνοντας, τώρα, περισσότερο στο περιβάλλον των startup οικοσυστημάτων με βάση τα στατιστικά στοιχεία συμπεραίνουμε ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις σε χώρες όπως η ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισραήλ είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες καθώς έχουν μια πολύ έντονη δραστηριότητα στον επιχειρηματικό χρόνο. Σε ότι αφορά την Ευρώπη με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία (βλέπε βιβλιογραφία) η Γαλλία, Ιταλία και Πορτογαλία βρίσκονται σε ένα πολύ καλό σημείο με την Ισπανία μάλιστα να βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα. Η Ελλάδα με βάση την παγκόσμια κατάταξη του 2019 ήταν στην 42η θέση ενώ για το 2020 υποχώρησε κατά δύο θέσεις με τα στοιχεία να δείχνουν ότι το οικοσύστημα των startup επιχειρήσεων στην χώρας μας να βρίσκεται σε ένα στάδιο ωρίμανσης. Με την Πανδημία, ωστόσο, να δημιουργεί προβλήματα και στο οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων δημιουργώντας κλυδωνισμούς στην λειτουργία τους, αποτέλεσμα αυτού ήταν να ανασταλεί ως έναν βαθμό η ανοδική τους πορεία. Μολοταύτα, «γέννησε» και ευκαιρίες ειδικά για τις startup που δραστηριοποιούνται στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, του e-delivery, την εξ΄ αποστάσεως εκπαίδευση, τις υπηρεσίες streaming και ιατρικής τεχνολογίας.

Επανερχόμενος, έτσι, στο ερώτημα που υπάρχει στον τίτλο του άρθρου, τα startup οικοσυστήματα αποτελούν το μέλλον της επιχειρηματικότητας; Η απάντηση για εμένα είναι ναι καθώς οι καινοτομίες που εισάγουν στο Επιχειρείν βασίζονται σε σημαντικό βαθμό στην τεχνολογία η οποία αναπτύσσεται συνεχώς και αποτελεί μέρος της καθημερινότητας του ανθρώπου με τα θετικά και τα αρνητικά της. Ο παραδοσιακός τρόπος λειτουργίας των επιχειρήσεων βρίσκεται στο στάδιο της κάμψης του με την ψηφιακή εποχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης να είναι εδώ και οι startup επιχειρήσεις είναι μέρος αυτής της αλλαγής. Ωστόσο, μέσα από συνομιλίες που έχω πραγματοποιήσει με μέλη startup επιχειρήσεων η εμπειρία έχει δείξει ότι το μείζον πρόβλημα του οικοσυστήματος στην Ελλάδα είναι η χρηματοδότηση καθώς αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις σταματούν την λειτουργία τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων. Πιθανότατα καταλυτικό ρόλο για να βρεθεί λύση στο συγκεκριμένο ζήτημα θα μπορούσε να διαδραματίσει η πολιτεία, με κάποιες πρωτοβουλίες να είναι ήδη σε εξέλιξη (βλέπε: https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1795548/g-tsakiris-100-ekat-euro-meso-tis-ellinikis-anaptuksiakis-trapezas-se-neofueis-epixeiriseis).

Επιλογικά, όπως αναφέρει στην εφημερίδα Καθημερινή ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών StartupBlink, Eli David «σε μία σχετικά μεγάλη χώρα όπως η Ελλάδα, υπάρχουν μόνο δύο βασικά κέντρα ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη». Κατά τον ίδιο χρειάζεται «η είσοδος περισσότερων πόλεων στη διαδικασία ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, γεγονός που θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα του κρατικού μηχανισμού». Αξίζει να σημειωθεί τέλος ότι οι Βιοεπιστήμες, ο Τουρισμός, το Περιβάλλον & Ενέργεια, η Αγροδιατροφή και η Ανάλυση δεδομένων αποτελούν το Top-5 των δημοφιλέστερων κλάδων επιχειρηματικής δραστηριότητας των νεοφυών επιχειρήσεων.

του Κωστούλη Δημήτρη,

Πτυχιούχο Διοίκησης Επιχειρήσεων, Παν/μιο Θεσσαλίας

Βιβλιογραφία

Κιούφης, Β. (2017). Το οικοσύστημα των νεοφυών (startup) επιχειρήσεων στην Ελλάδα: μια εμπειρική έρευνα (Master's thesis, Πανεπιστήμιο Πειραιώς).

Μεγαλώνει το ελληνικό οικοσύστημα των startups. (22 Οκτωβρίου 2021) Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1047129/megalonei-to-elliniko-oikosystima-ton-startups/

Προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για τις startups μετά την πανδημία. (2 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/pages/k-epixeirein/561227398/prokliseis-alla-kai-eykairies-gia-tis-startups-meta-tin-pandimia/

Αυτά είναι τα κορυφαία Startup οικοσυστήματα στον κόσμο για το 2020. (25 Οκτωβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://startupper.gr/news/61737/afta-ine-ta-koryfea-startup-ikosystimata-ston-kosmo-gia-to-2020/

Το ελληνικό startup οικοσύστημα... ωριμάζει. (5 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/200857/to-elliniko-startup-oikosystima-orimazei

Στην 44η θέση διεθνώς το εγχώριο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων. (6 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1081111/stin-44i-thesi-diethnos-to-egchorio-oikosystima-neofyon-epicheiriseon/

Τα πνευματικά δικαιώματα των φωτογραφιών ανήκουν στους δημιουργούς τους και την google.

Το άρθρο έχει δημοσιευθεί και στην ιστοσελίδα του φοιτητικού περιοδικού Νομικός Παλμός με το οποίο συνεργάζεται ο αρθρογράφος.

Book Review: Διοίκηση Επιχειρήσεων (Αρχές και Εφαρμογές)

Η σημερινή βιβλιοκριτική εστιάζεται σε ένα επιστημονικό σύγγραμμα που προέρχεται από το γνωστικό αντικείμενο του Management. Συγκεκριμένα, το βιβλίο πραγματεύεται σύγχρονα ζητήματα κομβικής σημασίας για κάθε Οργανισμό και ο τίτλος του είναι Διοίκηση επιχειρήσεων: Αρχές και εφαρμογές (τα ονόματα των συγγραφέων βρίσκονται στο τέλος του άρθρου).

Πιο αναλυτικά, μερικές από τις κυριότερες ενότητες που αναπτύσσονται στο βιβλίο είναι οι τέσσερις βασικές λειτουργίες του management δηλαδή ο Προγραμματισμός, η Οργάνωση, ο Έλεγχος και η Ηγεσία. Εκτός των προαναφερθέντων, οι συγγραφείς αναλύουν με εξαιρετικό τρόπο τι είναι το management και το ποιος είναι ο ρόλος του manager σε έναν οργανισμό, κάνοντας σαφές πως είναι πολύ σημαντικό να αποκτούμε γνώσεις management. Όπως και οι ίδιοι αναφέρουν είτε ως εργοδότες είτε ως εργαζόμενοι όλοι συμμετέχουμε σε Οργανισμούς και είναι σημαντικής σημασίας να γνωρίζουμε πως λειτουργεί σωστά ένα τέτοιο οικοσύστημα. Για αυτό τον λόγο, το παρόν σύγγραμμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο αφενός σε όσους/ες φοιτούν σε Σχολές Διοίκησης Επιχειρήσεων, Οικονομικών και Λογιστικής αλλά αφετέρου απευθύνεται και σε μάνατζερ ή μη διοικητικό προσωπικό που απασχολούνται σε Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, Πολυεθνικές, Νεοφυείς Επιχειρήσεις (Start-ups) και Δημόσιες Υπηρεσίες.

Δομικά και από άποψη περιεχομένου το βιβλίο είναι εξαιρετικά καλογραμμένο με τους συγγραφείς να μην μένουν μόνο στην θεωρία αλλά μέσα από πρακτικές εφαρμογές και μελέτες περιπτώσεων προσπαθούν να βοηθήσουν τον αναγνώστη να κατανοήσει πλήρως όλες τις έννοιες που αναπτύσσονται στα κεφάλαια. Επίσης, εντός των κεφαλαίων υπάρχουν παραδείγματα τα οποία επεξηγούν τις θεωρίες που αναπτύσσουν οι συγγραφείς. Μιλώντας προσωπικά και ως φοιτητής Διοίκησης Επιχειρήσεων, έχοντας μελετήσει αρκετά παρόμοια βιβλία, θα έλεγα πως είναι ένα από τα καλύτερα επιστημονικά συγγράμματα που έχω διαβάσει. Παρά το γεγονός ότι είναι πολυάριθμο από πλευράς σελίδων, θεωρώ το περιεχόμενο του είναι πολύ καλά οργανωμένο με αποτέλεσμα να μην κουράζει καθόλου τον αναγνώστη/τρια.

Συμπερασματικά, είναι ένα σύγγραμμα το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε εάν σας ενδιαφέρει να εμπλουτίσετε τις γνώσεις σας επί ενός εξαιρετικά ενδιαφέροντος γνωστικού αντικειμένου, όπως είναι η Διοίκηση Επιχειρήσεων. Το βιβλίο κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά από τις Εκδόσεις Κριτική σε όλα τα βιβλιοπωλεία.

Robbins, S., Coulter, M., DeCenzo, D., 2017. Διοίκηση επιχειρήσεων Αρχές και εφαρμογές. Αθήνα. Εκδ. Κριτική.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στους συγγραφείς και τον Εκδοτικό Οίκο.

Αφιέρωμα στο συγγραφικό έργο των Επιστημόνων της Διοίκησης & Οικονομίας

Διαχρονικά οι Επιστήμες της Διοίκησης και Οικονομίας συνετέλεσαν σημαντικό ρόλο στην λειτουργία των κρατών και των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Πάνω στις θεωρίες αυτών των Επιστημών άρχισε να διαμορφώνεται ο κόσμος σε αυτό που είναι σήμερα. Έτσι, γίνεται φανερός ο καταλυτικός ρόλος και η προσφορά τους στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις.

Οι πρώτοι επιστήμονες που άρχισαν να μελετούν συστηματικά την Επιστήμη της Οικονομίας και να γράφουν οικονομικά συγγράμματα ήταν διανοούμενοι όπως ο Adam Smith και ο Karl Marx. Κάνοντας μια γρήγορη αναδρομή στο έργο τους παρατηρούμε ότι ο Adam Smith δικαιωματικά θεωρείται ο θεμελιωτής της Οικονομικής Επιστήμης καθώς το έργο του άσκησε έντονη επιρροή πάνω στην οικονομική σκέψη των τελευταίων αιώνων. Από την άλλη ο Karl Marx ανέπτυξε θεωρίες σχετικά με την πάλη ανάμεσα στις δύο κοινωνικές τάξεις, θεωρώντας ότι τα αγαθά θα πρέπει να διανέμονται σωστά στους εργαζόμενους. Μεταγενέστεροι οικονομολόγοι βασιζόμενοι στις θεωρίες αυτές, ανέπτυξαν και διαμόρφωσαν καινούργια μοντέλα και θεωρίες φτάνοντας μέχρι το σήμερα όπου η Επιστήμη της Οικονομίας έχει εδραιωθεί και υπάρχουν πλέον εκατοντάδες βιβλία Οικονομικών. Σπουδαίοι επιστήμονες της νεότερης εποχής με έντονο συγγραφικό έργο είναι ο Joseph Stiglitz, ο Paul Samuelson και ο Gary Becker, οι οποίοι μεταξύ άλλων μελέτησαν θέματα που αφορούσαν την καταναλωτική συμπεριφορά, τη δημόσια οικονομία, τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, τον οικονομικό κύκλο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Παρόλα αυτά το έργο των παραπάνω επιστημόνων-συγγραφέων σε μεγάλο βαθμό βασιζόταν σε θεωρητικές προσεγγίσεις. Επομένως, έρχεται η Επιστήμη της Διοίκησης να μετατρέψει όλες αυτές τις θεωρίες και μοντέλα σε καλές πρακτικές εντός των επιχειρήσεων. Την σημερινή εποχή ο καθένας μας μπορεί να αναζητήσει πλειάδα συγγραμμάτων τα οποία αναφέρουν αναλυτικές μεθοδολογίες, στρατηγικά εργαλεία και μοντέλα, που έχουν δημιουργηθεί από πολύ αξιόλογους επιστήμονες της Διοίκησης και τα οποία μπορούν να βοηθήσουν νέους επιχειρηματίες να αποκτήσουν γνώσεις σχετικές με την επιχειρηματικότητα. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να αναφέρω ως παράδειγμα τον Steve Jobs, ιδρυτής της Apple, ο οποίος θεωρείται ένας ιδιαίτερα πετυχημένος επιχειρηματίας και για αυτό τον λόγο έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για εκείνον. 

Καταλήγοντας, αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό από όλα όσα αναφέρθηκαν είναι η σημαντική συμβολή των Επιστημών της Διοίκησης & Οικονομίας στο σύγχρονο κόσμο. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα από το τεράστιο συγγραφικό έργο που υπάρχει στον πλανήτη πάνω σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο τις τελευταίες δεκαετίες. Για αυτό, πρέπει να σεβόμαστε και να αναγνωρίζουμε το έργο αυτών των επιστημόνων οι οποίοι δίνουν το φωτεινό παράδειγμα στους νέους που θέλουν να ασχοληθούν με αυτό το επιστημονικό πεδίο.

Προτεινόμενα βιβλία:

Έρευνα για την φύση και τα αίτια του πλούτου των Εθνών, του Adam Smith

Το Κεφάλαιο, του Karl Marx

ΕΥΡΩ: Πως ένα κοινό νόμισμα απειλεί το μέλλον της Ευρώπης, του Joseph Stiglitz

Βάσεις της οικονομικής ανάλυσης, του Paul Samuelson

Economic Theory, του Gary Becker

Steve Jobs: η επίσημη βιογραφία, του Isaacson Walter

Πηγές:

Ιντζεσίλογλου, Ν. Γ. (2014). Κοινωνία και Νέα Τεχνολογία. Αθήνα-Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Σάκκουλα.

Εφημερίδα Καθημερινή

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην google.