Startup Οικοσυστήματα: Αποτελούν το μέλλον της Επιχειρηματικότητας;

Την τελευταία δεκαετία παγκοσμίως και ιδίως στην Ελλάδα περίπου από το 2015 και μετά ακούμε και διαβάζουμε πολλά σχετικά με την Νεοφυή Επιχειρηματικότητα ή όπως αναφέρεται στην βιβλιογραφία το Startup Οικοσύστημα. Άρθρα, μελέτες και εκδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί κατά καιρούς με στόχο την μελέτη και ανάλυση του οικοσυστήματος αυτού. Φιλοδοξία του παρόντος κειμένου είναι να σκιαγραφήσει το περιβάλλον λειτουργίας των νεοφυών επιχειρήσεων και να αποσαφηνίσει τα εργαλεία που βοηθούν στο να αναπτυχθεί μια Startup.

Αναλυτικότερα, κρίνεται σκόπιμο αρχικά να δοθεί ένας σύντομος ορισμός του οικοσυστήματος αυτού, ο οποίος θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του. Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα με την Neil Blumenthal (2013) Startup χαρακτηρίζεται «μια επιχείρηση που εργάζεται με στόχο να λύσει ένα πρόβλημα του οποίου η λύση δεν είναι προφανής και η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη.» Επομένως, όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό στόχος των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να δώσουν λύσεις παρέχοντας προϊόντα ή υπηρεσίες που θα διευκολύνουν τις καθημερινές δραστηριότητες των πολιτών οι οποίοι πλέον γίνονται πελάτες τους. Η βάση αυτής της λύσης προέρχεται μέσα από μια καινοτομία (συνήθως τεχνολογική) την οποία εισάγει η startup στο επιχειρηματικό περιβάλλον (πχ ηλεκτρονική παράδοση παραγγελιών e-delivery).

Σκοπός της startup είναι να αναπτύξει και να προωθήσει την καινοτομία που έχει δημιουργήσει μέσα σε ένα ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον με τελικό αποτέλεσμα την δημιουργία ενός συγκριτικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η «σύλληψη» μιας καινοτόμου ιδέας και η ανάπτυξη μιας startup δεν γίνεται πάντα με επιτυχία. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται κατανοητό ότι οι διαχειριστές μιας τέτοιας μορφής επιχείρησης χρειάζεται να αφιερώσουν πολλές ώρες στην προσπάθεια ανάπτυξης μιας καινοτόμου ιδέας, άνευ κάποιου αντίτιμου πέρα από την ηθική ικανοποίηση, χωρίς να υπάρχει η εγγύηση της επιτυχίας.

Στο σημείο αυτό, λοιπόν, εισέρχεται στο οικοσύστημα ο ρόλος της χρηματοδότησης και των επενδυτών. Όταν μια νεοφυής επιχείρηση περάσει το στάδιο της εισαγωγής στην αγορά για να μπορέσει να συνεχίζει να αναπτύσσει την ιδέα της θα πρέπει να βρει χρηματικά κεφάλαια τα οποία θα καλύψουν τις ανάγκες που έχει. Υπάρχουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης τις οποίες μπορεί να αξιοποιήσει μια startup. Παρόλα αυτά, οι πλέον διαδεδομένες είναι οι Επιχειρηματικοί Άγγελοι (Angels Investors) οι οποίοι σύμφωνα με την βιβλιογραφία είναι ιδιώτες επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν στην επιχείρηση έναντι ενός ανταλλάγματος (πχ. μετοχές) καθώς και τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια (Venture Capitals).

Η δεύτερη μορφή χρηματοδότησης που αναφέρθηκε είναι η πλέον δημοφιλέστερη αλλά και η πιο απαιτητική. Αναλυτικότερα, τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από επενδυτικά fund (οργανωμένα δίκτυα επενδυτών) τα οποία έχουν πολύ μεγάλη πρόσβαση σε χρηματικούς πόρους και ασχολούνται με επενδύσεις υψηλού ρίσκου (Κιούφης, 2017). Η εμπειρία των διαχειριστών startup έχει δείξει ότι τα fund αυτά πείθονται πολύ δύσκολα αλλά όταν κάποια επιχείρηση καταφέρει να τα πείσει, θα έχει πρόσβαση σε τεράστιο αριθμό κεφαλαίων με την αυστηρή προϋπόθεση της απόλυτης πειθαρχίας στο επιχειρηματικό σχέδιο (business model) και τα χρονοδιαγράμματα με στόχο την κερδοφορία.

Που μπορούν όμως να αναζητήσουν χρηματοδότηση οι startupper; Ένας καλός τρόπος για να προσελκύσουν κεφάλαια οι διαχειριστές των νεοφυών επιχειρήσεων είναι να κάνουν γνωστή την καινοτομία τους στο ευρύ κοινό. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Η δυνατότητα της προβολής κατά κύριο λόγο γίνεται μέσω της συμμετοχής σε διαγωνισμούς που διοργανώνονται από Πανεπιστήμια ή ανεξάρτητους φορείς που σχετίζονται με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Εμβαθύνοντας, τώρα, περισσότερο στο περιβάλλον των startup οικοσυστημάτων με βάση τα στατιστικά στοιχεία συμπεραίνουμε ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις σε χώρες όπως η ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισραήλ είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες καθώς έχουν μια πολύ έντονη δραστηριότητα στον επιχειρηματικό χρόνο. Σε ότι αφορά την Ευρώπη με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία (βλέπε βιβλιογραφία) η Γαλλία, Ιταλία και Πορτογαλία βρίσκονται σε ένα πολύ καλό σημείο με την Ισπανία μάλιστα να βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα. Η Ελλάδα με βάση την παγκόσμια κατάταξη του 2019 ήταν στην 42η θέση ενώ για το 2020 υποχώρησε κατά δύο θέσεις με τα στοιχεία να δείχνουν ότι το οικοσύστημα των startup επιχειρήσεων στην χώρας μας να βρίσκεται σε ένα στάδιο ωρίμανσης. Με την Πανδημία, ωστόσο, να δημιουργεί προβλήματα και στο οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων δημιουργώντας κλυδωνισμούς στην λειτουργία τους, αποτέλεσμα αυτού ήταν να ανασταλεί ως έναν βαθμό η ανοδική τους πορεία. Μολοταύτα, «γέννησε» και ευκαιρίες ειδικά για τις startup που δραστηριοποιούνται στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, του e-delivery, την εξ΄ αποστάσεως εκπαίδευση, τις υπηρεσίες streaming και ιατρικής τεχνολογίας.

Επανερχόμενος, έτσι, στο ερώτημα που υπάρχει στον τίτλο του άρθρου, τα startup οικοσυστήματα αποτελούν το μέλλον της επιχειρηματικότητας; Η απάντηση για εμένα είναι ναι καθώς οι καινοτομίες που εισάγουν στο Επιχειρείν βασίζονται σε σημαντικό βαθμό στην τεχνολογία η οποία αναπτύσσεται συνεχώς και αποτελεί μέρος της καθημερινότητας του ανθρώπου με τα θετικά και τα αρνητικά της. Ο παραδοσιακός τρόπος λειτουργίας των επιχειρήσεων βρίσκεται στο στάδιο της κάμψης του με την ψηφιακή εποχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης να είναι εδώ και οι startup επιχειρήσεις είναι μέρος αυτής της αλλαγής. Ωστόσο, μέσα από συνομιλίες που έχω πραγματοποιήσει με μέλη startup επιχειρήσεων η εμπειρία έχει δείξει ότι το μείζον πρόβλημα του οικοσυστήματος στην Ελλάδα είναι η χρηματοδότηση καθώς αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις σταματούν την λειτουργία τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων. Πιθανότατα καταλυτικό ρόλο για να βρεθεί λύση στο συγκεκριμένο ζήτημα θα μπορούσε να διαδραματίσει η πολιτεία, με κάποιες πρωτοβουλίες να είναι ήδη σε εξέλιξη (βλέπε: https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1795548/g-tsakiris-100-ekat-euro-meso-tis-ellinikis-anaptuksiakis-trapezas-se-neofueis-epixeiriseis).

Επιλογικά, όπως αναφέρει στην εφημερίδα Καθημερινή ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών StartupBlink, Eli David «σε μία σχετικά μεγάλη χώρα όπως η Ελλάδα, υπάρχουν μόνο δύο βασικά κέντρα ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη». Κατά τον ίδιο χρειάζεται «η είσοδος περισσότερων πόλεων στη διαδικασία ανάπτυξης νεοφυών επιχειρήσεων, γεγονός που θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα του κρατικού μηχανισμού». Αξίζει να σημειωθεί τέλος ότι οι Βιοεπιστήμες, ο Τουρισμός, το Περιβάλλον & Ενέργεια, η Αγροδιατροφή και η Ανάλυση δεδομένων αποτελούν το Top-5 των δημοφιλέστερων κλάδων επιχειρηματικής δραστηριότητας των νεοφυών επιχειρήσεων.

του Κωστούλη Δημήτρη,

Πτυχιούχο Διοίκησης Επιχειρήσεων, Παν/μιο Θεσσαλίας

Βιβλιογραφία

Κιούφης, Β. (2017). Το οικοσύστημα των νεοφυών (startup) επιχειρήσεων στην Ελλάδα: μια εμπειρική έρευνα (Master's thesis, Πανεπιστήμιο Πειραιώς).

Μεγαλώνει το ελληνικό οικοσύστημα των startups. (22 Οκτωβρίου 2021) Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1047129/megalonei-to-elliniko-oikosystima-ton-startups/

Προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για τις startups μετά την πανδημία. (2 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/pages/k-epixeirein/561227398/prokliseis-alla-kai-eykairies-gia-tis-startups-meta-tin-pandimia/

Αυτά είναι τα κορυφαία Startup οικοσυστήματα στον κόσμο για το 2020. (25 Οκτωβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://startupper.gr/news/61737/afta-ine-ta-koryfea-startup-ikosystimata-ston-kosmo-gia-to-2020/

Το ελληνικό startup οικοσύστημα... ωριμάζει. (5 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/200857/to-elliniko-startup-oikosystima-orimazei

Στην 44η θέση διεθνώς το εγχώριο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων. (6 Νοεμβρίου 2021). Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/economy/business/1081111/stin-44i-thesi-diethnos-to-egchorio-oikosystima-neofyon-epicheiriseon/

Τα πνευματικά δικαιώματα των φωτογραφιών ανήκουν στους δημιουργούς τους και την google.

Το άρθρο έχει δημοσιευθεί και στην ιστοσελίδα του φοιτητικού περιοδικού Νομικός Παλμός με το οποίο συνεργάζεται ο αρθρογράφος.

Όμοια

Να ψάχνω πάντα, 

κάτι όμοιο σου. 

Σαν τα βήματα σου 

που είναι πάντοτε 

τόσο βιαστικά.

Σαν την αισιοδοξία 

που έχεις, 

για λίγη ζωή. 

Να αναπνέω τον κίνδυνο 

και παράλληλα 

να' μαι και πάλι 

ζωντανή. 

Σε ψάχνω κάπου εκεί, 

Σε αυτά τα λίγα. 

Μήπως και καταφέρω να σε αγγίξω. 

Να γίνω ένα-

Με εσένα.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

/Ενδιάμεσος Έρωτας/

Η συνήθεια μου,

είναι να κυνηγώ

τα απαγορευμένα πάθη.

Τα αναζητούσα,

όσο εκείνα με απέφευγαν

με κάθε τρόπο.

Μπλέκω συνεχώς το μυαλό μου

και ολοένα ακούω φωνές

που με δύναμη μου λένε

να σταματήσω.

Έπειτα, ελπίζω.

Ελπίζω πάντα,

σε αυτούς τους ενδιάμεσους

και δίχως τέλος

έρωτες.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

Γιάννης Αντετοκούνμπο: Ένας αθλητής πρότυπο για τις νέες γενιές!

 

Από τα ξημερώματα της Τετάρτης 21/07/2021 μια ολόκληρη χώρα είναι περήφανη για έναν συμπατριώτη μας, ο οποίο από τα στενά των Σεπολίων της Αθήνας κατάφερε να γίνει πρωταθλητής του NBA και να γράψει με χρυσά γράμματα το όνομα του στην ιστορία του διασημότερου και για πολλούς καλύτερου πρωταθλήματος μπάσκετ στον πλανήτη. Τίποτα δεν του χαρίστηκε και για να φτάσει σε αυτή την διάκριση πάλεψε με όλη του την δύναμη ενάντια σε κάθε δυσκολία που είχε να αντιμετωπίσει αγωνιστικά αλλά κυρίως εκτός των τεσσάρων γραμμών του παρκέ.

Για όσους παρακολουθούν την πορεία του Γιάννη Αντετοκούνμπο και της οικογένειας του, καταλαβαίνουν από την πρώτη στιγμή ότι οι δυσκολίες και τα προβλήματα υπήρχαν στην ζωή του από πολύ μικρή ηλικία. Αυτός και τα 4 αδέλφια του (ο Θανάσης, ο Κώστας, ο Άλεξ και ο Φράνσις) ως παιδιά γονιών μεταναστών που ήρθαν από την Αφρική στην Ευρώπη για ένα καλύτερο αύριο και μια καλύτερη ζωή, από πολύ μικρή ηλικία συνειδητοποίησαν ότι ο κόσμος που ζούμε δεν είναι ρόδινα πλασμένος και ότι οι δυσκολίες που υπάρχουν στις σύγχρονες κοινωνίες για τους οικονομικά ανίσχυρους είναι πολλές. Μεγαλώνοντας, σε ένα τέτοιο περιβάλλον όπου σε πολλές περιπτώσεις αυτά που για την πλειοψηφία του κόσμου, όπως ένα πιάτο φαγητό θεωρούνται αυτονόητα, για την οικογένεια του Γιάννη ήταν κάτι πολύ σημαντικό! Οι μαρτυρίες των ίδιων των πρωταγωνιστών σε μέσα ενημέρωσης κατά καιρούς επιβεβαιώνουν τα παραπάνω.

Ενάντια, λοιπόν, σε αυτές τις αντιξοότητες για να φτάσει ο Γιάννης στο υψηλότερο επίπεδο χρειάστηκε να αφιερώσει ατελείωτες ώρες στο γήπεδο και στις προπονήσεις. Δεν γίνεσαι πρωταθλητής NBA από την μια ημέρα στην άλλη ούτε και όλοι μπορούν να κατορθώσουν ένα τέτοιο επίτευγμα. Τα πρώτα δείγματα γραφής του ταλέντου και των σπάνιων σωματικών χαρακτηριστικών του έγιναν γνωστά στα μπασκετικά στέκια την περίοδο που αγωνιζόταν στην Α2 Εθνική κατηγορία για λογαριασμό του Φιλαθλητικού. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πλήθος scouters1 από την άλλη άκρη του Ατλαντικού να έρθουν στην Ελλάδα για να παρακολουθήσουν τους αγώνες και τις προπονήσεις της ομάδας του Γιάννη όπως για παράδειγμα ο τότε πρόεδρος των Boston Celtics Danny Ainge.

Το μεγάλο βήμα της μεταπήδησης του στον μαγικό κόσμο του ΝΒΑ ήταν προ των πυλών και τελικά έλαβε χώρα το Ιούνιο του 2013 με τον Γιάννη να λαμβάνει το διαβατήριο του για να ταξιδέψει στην Αμερική κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή για να συμμετάσχει στο Draft2 του ΝΒΑ. Έτσι, ο Greek Freak3 επιλέχθηκε από τους Milwaukee Bucks στο Νο. 15, μια ομάδα που διαχρονικά δεν αποτελούσε ισχυρή δύναμη στο ΝΒΑ αλλά εκείνο το βράδυ έμελλε να αλλάξει τον ρου της ιστορίας της!

Η rookie4 χρονιά του Γιάννη στο πρωτάθλημα του NBA ήταν δύσκολη με την ομάδα του να πραγματοποιεί μόνο 15 νίκες σε σύνολο 82 αγώνων στην κανονική διάρκεια αλλά με τον ίδιο ήδη να έχει δείξει κάποια στοιχεία του πλούσιου ταλέντου του. Παρόλα αυτά, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ΝΒΑ έπρεπε να δυναμώσει το σώμα του για να μπορεί να αντιμετωπίζει τα τεράστια κορμιά των αντιπάλων του. Αποτέλεσμα αυτού ήταν ο Γιάννης μέσα σε λίγα χρόνια να ψιλώσει κατά 5 εκατοστά και να αποκτήσει περίπου 20 κιλά σε μυϊκή μάζα. Από την δεύτερη κιόλας χρονιά ήταν φανερό πως είχε ενεργό ρόλο στο rotation της ομάδας του, βελτιώνοντας συνεχώς τις εμφανίσεις και τα προσωπικά του νούμερα σε όλες τις στατιστικές κατηγορίες. Η επιβράβευση της σκληρής δουλειάς του ήταν να ανακηρυχτεί ο πιο βελτιωμένος παίκτης της λίγκας, να συμμετάσχει σε 5 All-Star Game, να αποτελεί κάθε χρόνο αναπόσπαστο μέρος των τριών καλύτερων πεντάδων της λίγκας, με αποκορύφωμα φυσικά την back to back κατάκτηση του MVP της κανονικής διάρκειας του πρωταθλήματος αλλά και να λάβει το βραβείο του καλύτερου αμυντικού το 2020. Με αυτόν τον τρόπο αφενός συνέδεσε το όνομα του με θρύλους του αθλήματος όπως ο Michael Jordan και αφετέρου εκπλήρωσε την πρόκληση που του είχε θέσει ο Kobe Bryant η οποία αφορούσε την κατάκτηση του βραβείου MVP.

Μολοταύτα, ο μεγάλος στόχος του Γιάννη ήταν πάντοτε το δαχτυλίδι του NBA και όπως άλλωστε είχε δηλώσει το 2020 όταν παρέλαβε το 2ο βραβείο του MVP «μην με λέτε MVP μέχρι να κατακτήσουμε το πρωτάθλημα». Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες το 2019 όπου αποκλείστηκε στους τελικούς περιφέρειας και το 2020 που αποκλείστηκε στα ημιτελικά περιφέρειας, η κριτική προς το πρόσωπο του ήταν έντονη και σε πολλές περιπτώσεις ιδιαίτερα κακοπροαίρετη και αισχρή ειδικά στα κοινωνικά δίκτυα στην Ελλάδα όπου αυτά που γράφονταν ήταν απαράδεκτα και σε κάποιες περιπτώσεις άκρως ρατσιστικά!! Ωστόσο, η πλειοψηφία του κόσμου πάντοτε ήταν αδιαμφισβήτητα στο πλευρό του Γιάννη και όλοι εμείς οι υγιώς σκεπτόμενοι στηρίξαμε και εξακολουθούμε να στηρίζουμε τις προσπάθειες του Έλληνα πρωταθλητή και κυρίως θαυμάζουμε και έχουμε ως πρότυπο την σεμνότητα και τον αδαμάντινο χαρακτήρα αυτού του παιδιού.

Παρά, λοιπόν, τις δύο αυτές αποτυχίες και παρά τις απόψεις των αναλυτών και των φιλάθλων ότι ο Γιάννης για να πάρει πρωτάθλημα έπρεπε να φύγει από τους Bucks και να πάει σε μια άλλη καλύτερη ομάδα που θα αποτελείται από πλειάδα άλλων superstars, εκείνος αποφάσισε να επιλέξει τον δύσκολο δρόμο, ανανεώνοντας πρόωρα το Δεκέμβριο του 2020 την συνεργασία του με τους Bucks για άλλα 5 χρόνια λαμβάνοντας το ακριβότερο συμβόλαιο στην ιστορία του ΝΒΑ. Ο ίδιος σε δηλώσεις του με αφορμή την υπογραφή του νέου συμβολαίου του είχε πει μεταφορικά «ότι όταν βλέπει έναν τοίχο μπροστά του δεν προτιμάει να πηγαίνει από δίπλα για να περάσει αλλά επιλέγει να περάσει μέσα από αυτόν».

Εν τέλει, ο Γιάννης δικαιώθηκε για την επιλογή του, πηγαίνοντας κόντρα σε όλα και σε όλους οι οποίοι έλεγαν ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο επίπεδο των playoffs, ότι δεν είναι αποτελεσματικός στις βολές-σουτ και ότι δεν μπορεί να ηγηθεί της ομάδας του. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους, με την βοήθεια και των συμπαικτών του, σε 21 παιχνίδια στα playoffs του ΝΒΑ σημείωσε τον εξωπραγματικό μέσο όρο πόντων της τάξεως του 35,2% ενώ στο πλέον καθοριστικό παιχνίδι της σειράς των τελικών κατέγραψε 50 πόντους, 14 ριμπάουντ και 5 τάπες με 17/19 εύστοχες βολές έχοντας επιστρέψει σε λιγότερο από δύο εβδομάδες από τραυματισμό που οποιονδήποτε άλλο παίκτη θα τον είχε θέσει εκτός αγωνιστικής δράσης για έναν περίπου χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο έδωσε εκκωφαντική απάντηση σε όσους έλεγαν ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα κρίσιμα και ότι δεν ξέρει να σουτάρει, κατακτώντας τον τίτλο και προκαλώντας μια φρενίτιδα χαράς σε όλη την Ελλάδα την οποία ποτέ δεν ξεχνά και με κάθε ευκαιρία την διαφημίζει σε όλο τον πλανήτη!!

Ο Γιάννης είναι πανάξια πρωταθλητής NBA και βρίσκεται μέσα στις καρδιές μας, με την ευχή ότι κάποια στιγμή με ηγέτη αυτών και συνοδοιπόρους τα αδέρφια του θα μπορέσουμε να πετύχουμε κάποια εθνική διάκριση και με την Εθνική Ομάδα Μπάσκετ μετά από πολλά χρόνια. Αδιαμφισβήτητα, η κοινωνία μας χρειάζεται περισσότερους ανθρώπους σαν τον Γιάννη γιατί αυτά που πρεσβεύει η προσωπικότητα του πρέπει να αποτελούν πρότυπο για τα νέα παιδιά αν θέλουμε να ελπίζουμε ότι τούτος ο κόσμος μπορεί να γίνει καλύτερος και δικαιότερος. Ο Γιάννης παρά τα εκατομμύρια τα οποία παίρνει παραμένει ταπεινός, σεμνός και δεν ξεχνάει ούτε από πού ξεκίνησε, ούτε ποιοι των βοήθησαν αλλά ούτε και εκείνους που του γύρισαν την πλάτη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αγαπάει την χώρα που γεννήθηκε και μεγάλωσε, βοηθώντας τους συνανθρώπους του που το έχουν ανάγκη, όπως έπραξε στις πρόσφατες πυρκαγιές προσφέροντας δωμάτια και το 50% των εσόδων από τις πωλήσεις του e-shop που διαχειρίζεται μαζί με τα αδέρφια του, χωρίς να επιζητά την αυτοπροβολή και αυτό κατ΄εμε αποτελεί μεγαλείο ψυχής και χαρακτηριστικό μιας σπουδαίας προσωπικότητας.

Σημειώσεις:

1) Scouters χαρακτηρίζονται οι ανιχνευτές ταλέντων σε όλο τον πλανήτη οι οποίοι αξιολογούν τις προοπτικές και το ταλέντο των νέων αθλητών.

2) Draft είναι ένας θεσμός του NBA ο οποίος γίνεται κάθε χρόνο και κατά την διάρκεια του οποίου οι ομάδες επιλέγουν νέους ταλαντούχους παίκτες κατά σειρά με βάση μια συγκεκριμένη ιεραρχία.

3) Greek Freak σημαίνει σε ελεύθερη μετάφραση το ελληνικό φρικιό και αποτελεί υποκοριστική ονομασία που δόθηκε στον Γιάννη Αντεντοκούνμπο λόγω του κυριαρχικού μπάσκετ που παίζει κοντά στο καλάθι.

4) Rookie χρονιά είναι η πρώτη χρονιά ενός νεοφερμένου παίκτη στο μαγικό κόσμο του NBA.

Πηγές: tanea.gr / eurohoops.net / iefimerida.gr / athensvoice.gr
Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην google.

Το άρθρο αναδημοσιεύεται από την ιστοσελίδα του φοιτητικού περιοδικού Νομικός Παλμός.

|Τηλεφώνημα|

Θα σου τηλεφωνώ πάντα

και με διάρκεια.

Θα σου τηλεφωνώ

για να ακούω την χροιά σου,

όταν η δική μου

θα έχει πια κουραστεί

να μιλά.

Θα σου τηλεφωνώ

για να σου λέω μονάχα ένα - γειά -

κι' όταν ο χρόνος μας τελειώνει

και η αναμονή χτυπά σα τρελή,

θα σου λέω αντίο.

Θα σου τηλεφωνώ για να ξέρεις

πως ζω.

Πάντα

και με διάρκεια.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

|Μισές μέρες|

Κόβω τις μέρες μου, στη μέση.

Κι' έτσι ζω.

Οι ολόκληρες μέρες,

πάντοτε με έβρισκαν λυπημένη.

Μ' ενα αίσθημα έντονης ανάσας

στο τέλος της μέρας

και λόγια μισά.

Με την ελπίδα φυγής

και την ανάγκη

για μια νέα ζωή.

Ζω, μισές μέρες.

Με το γνωστό αίσθημα της λύπης.

Έπειτα, μελαγχολώ.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

|Λάθος Ανθρωπος|

Ήταν ο πιο λάθος άνθρωπος.

Είχε εισβάλλει τόσο έντονα

στη ζωή μου,

με το πιο όμορφο ψέμα.

Ήταν ο άνθρωπος που στεκόταν

δίπλα μου σε κάθε λάθος στιγμή.

Κι' εγώ για πρώτη φορά,

ένιωθα μια ευτυχία

να ρέει αργά, σε όλο το άψυχο σώμα μου.

Ήταν για' μενα

η λάθος ευτυχία.

Όλος ο κόσμος, γεννημένος

ξανά απ' την αρχή.

Μα κάθε μέρα,

του έδινα όση αγάπη

είχα μέσα μου.

Ώσπου τελικά,

μ' έπνιξε.

Και μ' άφησε να συνεχίσω

μόνη

στην πιο σκοτεινή διαδρομή

της ζωής μου.

Ήταν ο λάθος άνθρωπος

-μου-

Κάθε λάθος στιγμή.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

Book Review: Η Σκιά του Ανέμου

«Μπήκα μέσα στο βιβλιοπωλείο και ανέπνευσα εκείνο το άρωμα χαρτιού και μαγείας που, περιέργως, κανένας ποτέ δεν σκέφτηκε να εμφιαλώσει»

Carlos Ruiz Zafón (1964-2020)

Πριν από έναν περίπου χρόνο καθώς έψαχνα σε ομάδες βιβλιόφιλων στα social media κριτικές για βιβλία που κυκλοφορούν στην αγορά, τυχαία διάβασα το παραπάνω απόφθεγμα του Ισπανού μυθιστοριογράφου Carlos Ruiz Zafón. Από την πρώτη στιγμή που διάβασα το εν λόγω απόφθεγμα ο συγγραφέας κέντρισε το λογοτεχνικό μου ενδιαφέρον. Έτσι, άρχισα να αναζητήσω στο διαδίκτυο περισσότερες πληροφορίες για το λογοτεχνικό του έργο καθώς και για κριτικές που αφορούσαν τα βιβλία του. Κατά γενική ομολογία όλες οι κριτικές που διάβασα ήταν εξαιρετικές κάτι που μου έδωσε το τελικό έναυσμα ώστε να διαβάσω ένα βιβλίο του.

Το βιβλίο αυτό ήταν η «Η Σκιά του Ανέμου» το οποίο αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε από την σειρά το «Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων». Στην Ελλάδα η πιο πρόσφατη έκδοση του έγινε στις 8 Νοεμβρίου 2012 από τις Εκδόσεις Ψυχογιός ενώ παλαιότερα είχε εκδοθεί και από τις Εκδόσεις Λιβάνη. Ο χώρος και ο χρόνος στα οποία λαμβάνει χώρα η πλοκή του βιβλίου είναι η Ισπανία των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα, με την ιστορική πόλη της Βαρκελώνης να βρίσκεται στο επίκεντρο του συγγραφέα. Όταν, λοιπόν, ο πατέρας του βασικού πρωταγωνιστή του βιβλίου, αποφασίζει να δείξει στον 13χρονο γιο του Ντανιέλ Σεμπέρε μια βιβλιοθήκη με την ονομασία το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων ένα «κουβάρι» απρόβλεπτων γεγονότων ξετυλίγεται και μια άγνωστη ιστορία έρωτα από το παρελθόν έρχεται στο προσκήνιο. Αφορμή για αυτό θα είναι ένα βιβλίο που ο μικρός πρωταγωνιστής θα διαλέξει να διαβάσει. Το εν λόγω βιβλίο που είναι προϊόν μυθοπλασίας, μέσω του οποίου ο Zafón εμπνεύστηκε το τίτλο του μυθιστορήματος του, το είχε γράψει ένας άγνωστος συγγραφέας με την ονομασία Χουλιάν Καράξ. Έτσι, σύμφωνα και με την περιγραφή στο οπισθόφυλλο μέρος του βιβλίου αυτό που ξεκίνησε από τον μικρό Ντανιέλ ως μια λογοτεχνική περιπέτεια θα εξελιχθεί σε έναν αγώνα ώστε να ανακαλυφθεί η αλήθεια πίσω από την πολυτάραχη ζωή και τον θάνατο του Χουλιάν Καράξ.

Οι κριτικές που είχα διαβάσει για το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν πολύ ενθαρρυντικές και πράγματι μελετώντας το άρχισα να συνειδητοποιώ γιατί το αναγνωστικό κοινό έχει σε μεγάλη εκτίμηση το συγγραφικό έργο του Zafón. Συνδυάζοντας τον απλό κατανοητό λόγο με πλήθος εκφραστικών μέσων η γραφή του Ισπανού μυθιστοριογράφου, για τον οποίο γίνεται λόγος στην παρούσα βιβλιοκριτική, ήταν κάτι το μοναδικό. Ως λάτρης της αστυνομικής λογοτεχνίας, που κύριος άξονας των βιβλίων του είδους αυτού, είναι η εξιχνίαση ενός εγκλήματος το να διαβάσω μετά από αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ένα μυθιστόρημα γενικού περιεχομένου μου δημιούργησε την σκέψη ότι μπορεί να βαριόμουν ή να με κούραζε η πλοκή. Τελικά, τίποτα από τα δύο δεν συνέβη καθώς και στον τομέα της πλοκής ο Zafón καταφέρνει να αλληλεπιδρά με αξιοθαύμαστη συγγραφική μαεστρία την περιπέτεια, με τον έρωτα, τον αθώο ρομαντισμό της τότε εποχής, την ιστορική αναδρομή στα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου της Ισπανίας και της μετέπειτα δικτατορίας. Το μόνο αρνητικό που θα μπορούσα να επισημάνω είναι ότι σε κάποια σημεία του βιβλίου ο συγγραφέας υπερβάλλει όταν πραγματοποιεί συχνές αναφορές σε φανταστικά και μεταφυσικά γεγονότα.

Εν κατακλείδι, η «Η Σκιά του Ανέμου» είναι ένα αρκετά ενδιαφέρον βιβλίο το οποίο κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Μια άποψη που επιβεβαιώνει και το γεγονός ότι το εν λόγω βιβλίο όταν δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2001 έγινε best seller και χαρακτηρίστηκε ως λογοτεχνικό φαινόμενο. Επομένως, θεωρώ πως σε συνδυασμό και με τα υπόλοιπα βιβλία που έχει συγγράψει, δίκαια ο Zafón κατατάσσεται σε έναν από τους κορυφαίους Ισπανούς μυθιστοριογράφους στην λογοτεχνική ιστορία της Ιβηρικής χερσονήσου. Δυστυχώς, ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας πλέον δεν βρίσκεται στην ζωή καθώς πριν από λίγους μήνες απεβίωσε αλλά το σίγουρο είναι ότι τα λογοτεχνικά του έργα θα μνημονεύονται και θα ψυχαγωγούν τους ανθρώπους για πολλά ακόμα χρόνια.

Μερικά λόγια για τον συγγραφέα

Ο Carlos Ruiz Zafón (1964-2020) αποτέλεσε έναν από τους πιο δημοφιλείς και καταξιωμένους συγγραφείς στον πλανήτη. Τόπος γέννησης του ήταν η Βαρκελώνη της Ισπανίας ενώ το 1993 ξεκίνησε την λογοτεχνική του σταδιοδρομία με το εφηβικό μυθιστόρημα «Ο Πρίγκιπας της Ομίχλης» το οποίο βραβεύτηκε με το Βραβείο Edebe. Έχοντας γράψει αρκετά εφηβικά μυθιστορήματα το 2001 εκδόθηκε το πρώτο του μυθιστόρημα το οποίο απευθύνονταν σε ενήλικους. Το εν λόγω βιβλίο ήταν «Η Σκιά του Ανέμου», το οποίο αποτελεί και το θέμα αυτής της βιβλιοκριτικής. Το βιβλίο κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά από τις Εκδόσεις Ψυχογιός. Επίσης, εν Ελλάδι άλλα βιβλία που κυκλοφορούν είναι «Ο Λαβύρινθος των Πνευμάτων: Τόμος Ι & ΙΙ», καθώς και τα «Ο Αιχμάλωτος του Ουρανού», «Μαρίνα» και «Το Παιχνίδι του Αγγέλου» από τις ίδιες Εκδόσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας έχει τιμηθεί με πλειάδα βραβείων ενώ έχουν πουληθεί πάνω από 30 εκατομμύρια αντίτυπα των βιβλίων του. Τέλος, μετά από 2,5 χρόνια μάχης με τον καρκίνο ο Carlos Ruiz Zafón πέθανε στις 19 Ιουνίου 2020.

Περισσότερα για το λογοτεχνικό έργο του συγγραφέα μπορείτε να διαβάσετε στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.carlosruizzafon.co.uk/

Αναδημοσίευση βιβλιοκριτικής από την ιστοσελίδα του φοιτητικού περιοδικού Νομικός Παλμός.

Τα πνευματικά δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στον Εκδοτικό Οίκο και την Google.

Στα Κρυφά

Κρυφά να φύγεις.

Να μην ακούω πια τα βήματα σου.

Μόνο την έξω πόρτα

κι' ενα τελευταίο αντίο.

Φύγε

και θα κλείσω εγώ το φως

του έρωτα μας.

Τότε να ξέρεις,

πως θα κοιμάμαι ήσυχη.

Κι' αν ξαγρυπνώ,

είναι που με τρομάζει

αυτή η μοναξιά μου.

Κρυφά να φύγεις

και να είσαι πάντοτε κατειλημμένος.

Για να μη σε ψάξω ποτέ ξανά.

Φύγε

κι' εγώ σου υπόσχομαι

πως θα σε κοιτάζω, κρυφά.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

Άτιτλο

  Τόνια Π.

Λίγα λόγια για την ποιήτρια

Η Αντωνία Παναγοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2003. Η ενασχόληση της με την ποιητική συγγραφή ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 13 ετών και εκτός από τη ποίηση, ασχολείται και με άλλες, ανομοιογενείς δραστηριότητες. Ο τρόπος γραφής της εκπνέει τη μορφή άσματος και διακρίνεται για την ποικίλα μορφή εκφραστικών μέσων, γεγονός που την καθιστά ξεχωριστή. Σήμερα, για την διατριβή της στην λογοτεχνική θεωρία και πρακτική, ασχολείται με την συγγραφή ενός παιδικού παραμυθιού σε συνεργασία με εκδοτικό οίκο, ενώ ταυτόχρονα ευελπιστεί και για άλλες τέτοιες ευκαιρίες στην ζωή της. Ένα από τα μηνύματα που θέλει να εμφυσήσει σε νεότερους συγγραφείς, και μη, μέσα από τις εκ περιτροπής ενσαρκώσεις των συναισθημάτων στα κείμενα της, είναι να ζούμε με αυτάρκεια και να μην φοβόμαστε να αισθανθούμε τον πόνο.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην ποιήτρια.

|Κοίτα με|

Τώρα,

κοίτα με,

να γδύνω

το μυαλό μου.

Κοίτα με,

γιατί τώρα,

σε ξεχνώ.

Αφαιρώ από πάνω μου υποσχέσεις

και λόγια μισά.

Και χρειάζομαι

μονάχα να με κοιτάξεις

προσεκτικά.

Πετώ τα άχρηστα

και βλέπω τον κόσμο

απ' την αρχή

Πρωτού με ντύσω,

κοίταξέ με καλά.

Τώρα είναι η στιγμή.

Γιατί τώρα,

σε ξεχνώ.

της Παναγιώτας Γιώτη

Μερικά λόγια για την ποιήτρια

Η Παναγιώτα Γιώτη ζει σε μια επαρχία, στα Ιωάννινα. Γεννήθηκε μια μέρα του Δεκέμβρη του έτους 2002. Ασχολείται με την αισθητική και τα τελευταία χρόνια, γράφει ποιήματα. Της αρέσει να γράφει σε όλες τις στιγμές της ζωής της, αλλά περισσότερο, όταν νιώθει λυπημένη. Όπως λέει «όταν νιώθεις έτσι, σίγουρα έχεις πολλά να πεις στο χαρτί». Ένα από τα πιο σημαντικά όνειρα της, είναι να μη πάψει ποτέ να ονειρεύεται.

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

«Ξέρω τι είναι εκείνο που προκαλεί τον αυτισμό» Η συγκλονιστική εξομολόγηση μίας μητέρας: Κριτική στο άρθρο

 Κωνσταντίνος Ν. Μαντζίκος*

Πριν μερικές μέρες διάβασα ένα άρθρο που γράφτηκε από μια μητέρα ενός αυτιστικού παιδιού και δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα, newsitamea.gr, με τίτλο, «Ξέρω τι είναι εκείνο που προκαλεί τον αυτισμό» Η συγκλονιστική εξομολόγηση μίας μητέρας». Πάνω σε αυτό το άρθρο θα ήθελα να κάνω την κριτική μου και να σας δείξω τι ισχύει πραγματικά και τι όχι, από τα λεγόμενα αυτής της μητέρας.

«Την περασμένη εβδομάδα κι ενώ σέρφαρα στο Διαδίκτυο έπεσε το μάτι σε μια έρευνα που συνδέει τον αυτισμό με την περιτομή στα αγόρια. Δεν συγκρατήθηκα κι έβαλα τα γέλια. Γέλια δυνατά. Όλα αυτά τα χρόνια, κατά καιρούς, έχω διαβάσει διάφορες έρευνες, όπως: ο υδράργυρος προκαλεί αυτισμό, αυξημένος ο κίνδυνος του αυτισμού όταν αργεί το συναισθηματικό δέσιμο με τη μητέρα, ορισμένα φυτοφάρμακα μπορεί να προκαλέσουν αυτισμό, ο αυτισμός προκαλείται από τον μόλυβδο, η γλουτένη επιδεινώνει τη διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, τα άτομα με αυτισμό θα πρέπει να τρώνε περισσότερες φράουλες, η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο αυτισμού, οι χημικές ουσίες που βρέθηκαν σε αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη μπορεί να προκαλέσουν αυτισμό.»

Το διαδίκτυο δεν μεταδίδει την αληθινή εικόνα του αυτισμού. Έχει σκοπό να παραπλανήσει τους ενδιαφερόμενους όπως γονείς, εκπαιδευτικούς και φίλους. Μέσα σε αυτή τη μηχανή αναζήτησης αν αναζητήσεις «τι είναι ο αυτισμός», «τι προκαλεί τον αυτισμό» θα σου βγάλει πολλή σαβούρα διότι δεν δίνει καμία ξεκάθαρη εικόνα για του τι είναι αυτισμός ή τι προκαλεί τον αυτισμό. Τα τελευταία εκατό χρόνια έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή περιοδικά έρευνες που λένε διάφορες θεωρίες περί αιτιολογίας του αυτισμού. Είναι παράλογο να πούμε ότι ο αυτισμός προκαλείται από αυτά που αναφέρει η μητέρα του αυτιστικού παιδιού. Το ίδιο έκανε και ο Andrew Wakefield που «απέδειξε» ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό. Με βάση την έρευνα του διακεκριμένου δημοσιογράφου Brian Deer αποδείχθηκε ότι τα δεδομένα της έρευνας του ήταν παραποιημένα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αυτισμός δεν προκαλείται από τα εμβόλια. Οι περισσότερες έρευνες έχουν γίνει με χρηματοδότηση από τις φαρμακευτικές εταιρίες, για να μπορέσουν με μια ψεύτικη θεωρία να προωθήσουν κάθε νέα πατέντα, για να βγάλουν περισσότερο κέρδος από τον αυτισμό. Επομένως, για την επιστήμη ο αυτισμός είναι η κυριότερη πηγή κερδοσκοπίας.

«Αυτό με το συναισθηματικό δέσιμο της μητέρας και του μωρού ήταν οδυνηρό για μένα. Η αλήθεια είναι ότι άργησα να δεθώ με τον Jack. Ο μικρός μου στρίγγλιζε, γκρίνιαζε και έκλαιγε για σχεδόν ένα χρόνο. Άρχισε να κοιμάται όλη τη νύχτα μόλις στις έξι εβδομάδες και σταμάτησε στους τρεις μήνες. Ήμουν εξαντλημένη και ο Τζο κι εγώ τσακωνόμασταν συνεχώς. Για πρώτη φορά αισθάνθηκα ότι ο γάμος μου περνάει σοβαρή κρίση αλλά ένιωθα ανήμπορη να κάνω κάτι. Και το πρώτο μου παιδί, ο Τζόι – γλυκός, απλός, πολύ εγκάρδιος – ήταν μόλις ενός έτους τότε. Ο εύκολος χαρακτήρας απλά τόνιζε τον δύσκολο χαρακτήρα του αδερφού του. Αλλά είμαι σίγουρη ότι δεν υπάρχει κανένας στον κόσμο που να είναι τόσο συνδεδεμένος με τον αδερφό όσο είναι ο Τζόι με τον Jack. Και μαντέψτε. Έχει αυτισμό.»

Για το συναισθηματικό δέσιμο είχε μιλήσει ο Leo Kanner, ο Βruno Bettelheim, ο Richard Pollak (θεωρία ψυχρών μητέρων- Refrigerator Mother Theory) και η Tustin. Συγκεκριμένα η τελευταία σε έρευνα της είπε ότι, ο αυτισμός προκαλείται από την καθυστέρηση του συναισθηματικού δεσίματος της μητέρας με το παιδί. Όχι, ο αυτισμός δεν προκαλείται από αυτό. Η μητέρα ακόμη δεν έχει ξεπεράσει τα αισθήματα της διάγνωσης, δεν έχει συμβουλευτεί έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας για να τη βοηθήσει να διαχειριστεί αποτελεσματικά αυτά τα αρνητικά συναισθήματα της διάγνωσης. Εφόσον δεν το έκανε αυτό και μένει ακόμη στην άποψη ότι ο αυτισμός είναι πάθηση και δυσκολεύεται να πιστέψει ότι ο αυτισμός δεν είναι έτσι όπως τον παρουσιάζουν με κάθε αρνητική λέξη τότε δυσκολεύει το συναισθηματικό δέσιμο με το παιδί της. Όπως ανέφερα η μητέρα έχει περάσει από τα τέσσερα στάδια: σοκ- άρνηση, διαπραγματεύσεις-ενοχές, θυμός και κατάθλιψη (για περισσότερα βλέπε το άρθρο μου «Τα συναισθήματα που βιώνουν οι γονείς από τη διάγνωση του αυτισμού στο παιδί τους»). Για αυτό οι δύο γονείς τσακώνονται μεταξύ τους και κατηγορούν ο ένας τον άλλο για το ότι ο γιος τους είναι αυτιστικός. Και όχι ο γιος της δεν έχει αυτισμό. Είναι αυτιστικός.

«Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι εγώ ξέρω τι προκάλεσε τον αυτισμό του Jack. Ο Jack έχει αυτισμό επειδή, όπως είπε και ο 5χρονος αδερφός του Henry, γεννήθηκε με αυτό. Ναι, πιστεύω ότι ο αυτισμός είναι μια γενετική πάθηση. Πιστεύω ότι με κάποιο τρόπο το DNA του Joe αναμείχθηκε με το DNA το δικό μου και κάναμε μαζί ένα παιδί που πιστεύει ότι η Τετάρτη είναι πορτοκαλί. Ίσως ο γενετικός του κώδικας να τον κάνει πιο ευαίσθητο σε πράγματα του περιβάλλοντός μας όπως είναι ο μόλυβδος, ο υδράργυρος και το πλαστικό αλλά αυτό με τις φράουλες δεν το πιστεύω. (Για χρόνια κατηγορούσα την οικογένεια του Joe για το γονίδιο του αυτισμού. Αλλά πριν από λίγα χρόνια πήγα σε μια κηδεία κάποιου από την οικογένειά. Κοίταξα γύρω από το δωμάτιο και ήταν όλοι σαν ΧΜΜΜΜ.)»

Πολύ σωστά λέει η μητέρα ότι ο αυτισμός είναι γονίδιο, αλλά κάνει λάθος ότι ο αυτισμός είναι πάθηση. Σπάνια είναι και οι δύο γονείς αυτιστικοί και φέρουν το γονίδιο του αυτισμού. Πιο συχνός είναι ο αυτισμός στους άντρες. Ο πατέρας μπορεί να είναι αυτιστικός και να φέρει το γονίδιο του αυτισμού. Μιας και ο αυτισμός είναι γονίδιο και κληρονομικός μπορούμε να πούμε ότι βρίσκεται στο γενεαλογικό δένδρο του πατέρα. Μπορεί αυτιστικός να είναι ο αδερφός ή η αδερφή του, ο ξάδερφος ή η ξαδέρφη του ή κάποιος άλλος συγγενής. Συνήθως οι γονείς ανακαλύπτουν ότι είναι αυτιστικοί, αφού λάβουν την διάγνωση του αυτισμού στο παιδί τους. Επομένως, υπάρχουν χιλιάδες αδιάγνωστοι αυτιστικοί ενήλικες άντρες και γυναίκες. Το παιδί της έχει συναισθησία που μπορεί να βλέπει, τις ημέρες της εβδομάδας, τα χρώματα τους. Η συναισθησία είναι πιο συχνή στους αυτιστικούς Savant. Και αυτό το έχει αποδείξει και σε διάλεξη του ο αυτιστικός Savant Daniel Tammet στο TED. com και στο βιβλίο του με τίτλο «Γεννήθηκα μια γαλάζια μέρα». Πάλι εδώ θα αναφερθούμε στις φάσεις που περνάει η μητέρα από τη διάγνωση του αυτισμού στο παιδί της. Είναι συχνό χαρακτηριστικό των μητέρων να κατηγορούν άλλους ανθρώπους, όπως την οικογένεια των ανδρών τους, για τον αυτισμό στα παιδιά τους.

«Την περασμένη εβδομάδα πήγα να πάρω έναν καφέ από ένα μαγαζί. Με πλησίασε μια γυναίκα και μου συστήθηκε. Μου είπε ότι η κόρης της, η Lily, είναι στην πέμπτη τάξη μαζί με τον Jack. Κούνησα το κεφάλι μου και χαμογέλασα, πήρα τον καφέ μου και έκανα να φύγω. «Περίμενε» μου είπε και μου άγγιξε το χέρι. «Ήθελα απλώς να σου πω κάτι. Η Lily μου είπε ότι ένα αγόρι είπε χτες στην τάξη ότι ο Jack είναι περίεργος.» Μαζεύτηκα λίγο και είπα: «Ω, καλά, ναι. Συμβαίνει αυτό.» Η Lily μου είπε ότι απάντησε σε αυτό το αγόρι ότι ο Jack δεν είναι περίεργος. Είναι έτσι ακριβώς όπως θα έπρεπε να είναι. Μπορείτε να καταλάβετε στο δίλημμα το οποίο βρίσκομαι; Αν αρχίσω να τρέχω και να φωνάζω ότι ο αυτισμός είναι μια επιδημία και ότι πρέπει να βρούμε από πού έρχεται, ποιος το ξεκίνησε και πώς να το θεραπεύσουμε, τότε θα έρθω σε ρήξη με όλους εκείνους τους ανθρώπους που το αποδέχονται και δείχνουν κατανόηση. Αυτό το εύθραυστο «γυάλινο σπίτι» που έχουμε εργαστεί τόσο σκληρά για να το χτίσουμε την τελευταία δεκαετία, θα εκραγεί σε χίλια μικρά κομμάτια.»

Όχι, ο αυτιστικός γιος της, ο Jack δεν είναι περίεργος. Είναι έξυπνος, μοναδικός, διαφορετικός εγκεφαλικά σε σχέση με τους άλλους. Ο αυτισμός είναι επιδημία λόγω του γονιδίου και για αυτόν τον λόγο όπως αναφέρθηκε πιο πάνω υπάρχουν χιλιάδες αδιάγνωστοι αυτιστικοί ενήλικες, που κάνουν αυτιστικά παιδιά. Ο αυτισμός δεν θεραπεύεται με καμία από τις θεραπείες, που έχουν αναπτυχθεί. Ο αυτισμός είναι ύπαρξη. Όπως έχω επισημάνει σε πολλά άρθρα μου ο αυτισμός «θεραπεύεται» με την αγάπη, το σεβασμό, την αποδοχή και την κατανόηση.

«Αλλά από την άλλη πλευρά, όμως είναι ένα είδος επιδημίας. Άλλες οικογένειες που έχουν μωρά ίσως θα ήθελαν να ξέρουν για το πώς μπορούν να αποτρέψουν αυτή την διαταραχή του φάσματος. Τα δικά μου παιδιά κάποια στιγμή θα αποκτήσουν και δικά τους παιδιά και αν πράγματι ο αυτισμός προκαλείται από την ατμοσφαιρική ρύπανση θα πρέπει να το ξέρουμε.»

Κανείς γονιός ή ειδικός δεν μπορεί να αποτρέψει τον αυτισμό διότι όπως αναφέρθηκε πριν, ο αυτισμός είναι ύπαρξη. Δεν είναι αυτοκόλλητο που το βγάζεις και το βάζεις ξανά. Είναι η ταυτότητα του παιδιού. Ο αυτισμός δεν προκαλείται από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Είναι μια παρανόηση, ένας μύθος. Το ίδιο λέγανε και για την περιβαλλοντική αιτιολογία της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητότητας (ΔΕΠΥ).

«Την ίδια στιγμή όμως δεν θέλω να επικεντρωθώ τόσο πολύ στο τι και πότε και πώς και πού και να ξεχάσω το ποιος. Επειδή δεν με νοιάζει από πού προήλθε, αλλά είμαι και λίγο περίεργη. Δεν έχει όμως για μένα σημασία γιατί ο Jack έχει αυτισμό, αλλά ίσως να είναι καλό να έχουμε πληροφορίες. Δεν κάνει κάτι λάθος.»

Τις σωστές πληροφορίες, για να μεγαλώσει σωστά το αυτιστικό παιδί της, μπορεί να τις πάρει από αυτούς που είναι αυτιστικοί. Μπορεί να ψάξει διάφορα άρθρα αυτιστικών που γράφουν στις ιστοσελίδες τους στο διαδίκτυο, για το τι είναι ο αυτισμός και τι πρέπει να κάνουν οι γονείς. Μπορεί να αγοράσει χρήσιμα βιβλία που έχουν εκδώσει ενήλικες αυτιστικοί όπως ο William Stillman, Temple Grandin, Naoki Higashida, Sean Baron, Jen Birch, Lucy Blackman κ.ά. Επίσης, μπορεί να αγοράσει βιβλία από επιστήμονες, που έχουν κατανοήσει και αποδεχθεί τον αυτισμό, όπως ο Tony Attwood με το βιβλίο του «Σύνδρομο Asperger: ένας πλήρης οδηγός».

«Ίσως ένα μικρό λάθος που κάνει είναι ότι τα τελευταία 45 λεπτά μιλάει για όλα τα διαφορετικά είδη με τσίχλες που πουλάει το γειτονικό μας σουπερμάρκετ. Δεν θα άλλαζα τίποτα. Αν μπορούσα ίσως θα άλλαζα μερικά πράγματα. Δεν με ενοχλεί που ο γιος μου έχει αυτισμό. Μισώ τον αυτισμό επειδή ο γιος μου εξαιτίας του μιλάει επί 45 λεπτά για τσίχλες. Δεν φταίει εκείνος όμως που έχει αυτισμό. Ίσως θα πρέπει να σταματήσω να του δίνω ταπεράκι με τοστ και να του βάζω φράουλες, ακόμα κι αν τις μισεί ή να βάψω εκ νέου το σπίτι και να βεβαιωθώ ότι δεν υπάρχει μόλυβδος στους τοίχους και τα περβάζια. Ίσως θα πρέπει να πετάξω τα τηγάνια μας. Ίσως θα έπρεπε να τον αγαπάω πιο πολύ και πιο βαθιά όταν ήταν ακόμη ένα μωράκι στην αγκαλιά μου. Ίσως να είναι δικό μου το λάθος. Όπως μπορείτε να δείτε, τα συναισθήματά μου για τον αυτισμό είναι περίπλοκα. Μερικές φορές οι αμφιβολίες μου είναι σαν μικροί ψίθυροι μέσα στην καρδιά μου και άλλες πάλι φορές είναι σαν να φωνάζει δυνατά κάποιος στο αυτί μου.»

Όχι, δεν είναι μικρό λάθος. Ο αυτιστικός γιος της έχει μεγάλο ενδιαφέρον για τις τσίχλες. Του αρέσουν οι τσίχλες. Με βάση αυτό το ειδικό ενδιαφέρον του γιου της, μπορεί να αναπτύξει η μητέρα μια αληθινή σχέση με το παιδί της και να αλληλεπιδράσει. Αν δεν αποδεχτεί τα ειδικά ενδιαφέροντα του παιδιού της, τότε θα είναι δύσκολο για εκείνη να καταλάβει το γιο της, πώς σκέφτεται και λειτουργεί. Για παράδειγμα η Temple Grandin αγαπούσε από μικρή τα ζώα και ειδικά τα άλογα. Είχε ένα ειδικό ενδιαφέρον για τα ζώα. Η μητέρα της όμως δεν της το έκοψε. Ενίσχυσε την σχέση της με την κόρη της και πλέον η ίδια η κόρη της με αυτό το ειδικό ενδιαφέρον της κατέχει διδακτορικό στη ζωολογία και διδάσκει το πανεπιστήμιο του Κολοράντο αυτό το αντικείμενο. Άρα λοιπόν, τα ειδικά ενδιαφέροντα είναι ένα κομμάτι, που βοηθάει το αυτιστικό παιδί να αναπτύξει τη νοημοσύνη του. Το να διαχωρίζει η μητέρα τον αυτισμό από το παιδί της είναι λάθος. Το παιδί της ενεργεί ως αυτιστικό και όχι ξεχωριστά. Το να κάνει πράγματα που δεν αντέχει το αυτιστικό παιδί της, για να επιβεβαιώσει τη δήθεν αιτιολογία του αυτισμού δεν είναι σωστό. Αυτό θα επηρεάσει τη σχέση με το παιδί της. Επίσης, αυτό μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στη συμπεριφορά του παιδιού της, όπως αυτοτραυματική συμπεριφορά, άγχος, και επιθετικότητα. Τον γιο της, ναι πρέπει, να τον αγαπάει πιο πολύ. Για να το κάνει αυτό όμως πρέπει να αλλάξει ριζικά τον τρόπο σκέψης και της στάσης της, απέναντι στο παιδί της.

«Δεν είμαι επιστήμονας. Δεν είμαι αρκετά έξυπνη για να αναλύσω τον αυτισμό. Όμως είμαι μια μητέρα και βλέπω τον αυτισμό από αυτή την οπτική γωνία. Γνωρίζω την απογοήτευση και το φόβο. Γνωρίζω τα συναισθήματα που προκαλούνται με το να βλέπεις το παιδί σου να είναι διαφορετικό ή παράξενο, γιατί το ζω κάθε μέρα. Όταν ζεις με κάποιον που έχει αυτισμό, λες τη φράση «προς το παρόν» πολλές φορές μέσα στην ημέρα. Προς το παρόν, το ραδιόφωνο είναι στο σωστό σταθμό. Προς το παρόν, ο ίδιος δεν γκρινιάζει. Προς το παρόν, κοιμάται. Προς το παρόν, είναι ασφαλής. Προς το παρόν πιστεύω ότι ο Jack έχει αυτισμό λόγω του δικού μου DNA και του άντρα μου και της κληρονομικότητας. Προς το παρόν, εγώ θα προσπαθήσω να προσθέσω πινελιές πράσινου και μπλε και μοβ και πορτοκαλί στο άσπρο και μαύρο της επιστήμης. Μαζί, θα γεμίσουμε τον καμβά του αυτισμού.»

Η ίδια πρέπει να καταλάβει πώς ο γιος της είναι διαφορετικός εγκεφαλικά, αλλά όχι ανάπηρος. Ο αυτιστικός γιος της έχει μεγάλες δυνατότητες και αν τον βοηθήσει σωστά, θα γίνει ένας σωστός ενήλικας στο μέλλον. Πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του παιδιού της και όχι εκείνο στις δικές της. Το αυτιστικό παιδί της λειτουργεί μόνο σε ένα δομημένο περιβάλλον. Πάντα πρέπει να τον προειδοποιούμε πριν κάνουμε οποιαδήποτε αλλαγή στο περιβάλλον, ή που θα πάμε, για ποιον λόγο θα πάμε, και πόση ώρα θα κάτσουμε, εκεί που θα πάμε. Χωρίς το δομημένο περιβάλλον και πρόγραμμα ο αυτιστικός δεν μπορεί να ζήσει. Χωρίς αυτό αγχώνεται, αυτοτραυματίζεται, γίνεται επιθετικός. Για εκείνον το δομημένο περιβάλλον είναι η λογική του.

«Δεν ξέρω με τι ακριβώς θα μοιάζει αυτή η εικόνα αλλά θα μου άρεσε να είναι η τέλεια διασταύρωση μεταξύ επιστήμης και φύσης. Υπάρχουν ψηλά ξανθά κορίτσια που ονομάζονται Lily και αγόρια με γυαλιά με το όνομα Jack. Και αν κοιτάξετε καλά, θα μπορέσετε να δείτε ένα γυάλινο σπίτι, σχεδόν στον ορίζοντα. Αστράφτει τόσο πολύ στο φως του ήλιου που σχεδόν κόβει την ανάσα…»

Ο αυτισμός από την υποκειμενική πλευρά (αυτιστικοί), ποτέ δεν θα συμβαδίσει με την επιστήμη. Η επιστήμη δεν θέλει να καταλάβει τους αυτιστικούς και να τους αποδεχτεί, για αυτό κάνει έρευνες για το κέρδος και μέσω αυτών οδηγεί τους αυτιστικούς στον αφανισμό και στη καταπάτηση των δικαιωμάτων τους. Αν θέλουμε να μάθουμε, να κατανοήσουμε, να αποδεχτούμε τους αυτιστικούς, πρέπει να τους αφήσουμε να μας εξηγήσουν και να μας βοηθήσουν να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας και των στάσεων μας προς εκείνους. Οι αυτιστικοί έχουν υποβιβαστεί από την επιστήμη, ως υπάνθρωποι. Και ναι η επιστήμη δεν αγαπάει την ετερογένεια, αλλά την ομοιογένεια.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

Ο αυτισμός δεν είναι αναπηρία ούτε οι αυτιστικοί είναι ανάπηροι. Είναι απλά διαφορετικοί σε σχέση με τους άλλους. Είναι έξυπνοι άνθρωποι και έχουν τόσες δυνατότητες, που αν τους βοηθήσουμε να τις αναπτύξουν, θα φτάσουν ψηλά. Μπορεί να είναι αυτιστικοί, αλλά δεν παύουν να είναι άνθρωποι με δικαιώματα. Έχουν βιώσει τόση εκμετάλλευση και η ιστορία του αυτισμού μόνο εκμετάλλευση, καταπάτηση, και χλευασμό περιλαμβάνει. Είναι δύσκολο για πολλούς γονείς και άλλους ανθρώπους να αποδεχτούν τον αυτισμό, διότι υπάρχουν τόσα πολλά αρνητικά, για αυτόν, που είναι δύσκολο να πιστέψουν, τι αληθεύει πραγματικά. Από όσα έχουν ειπωθεί στο διαδίκτυο από ανθρώπους που λέγονται «επιστήμονες», δεν αληθεύει τίποτα. Η επιστήμη με τα ΜΜΕ έχει σκοπό να κρύψει την αλήθεια για τον αυτισμό, να παραπλανήσει τους ανθρώπους και στην τελική να τους προκαλέσει σύγχυση. Έχουν κάνει τον αυτισμό ένα ιατρό-βιομηχανικό σύμπλεγμα, που αποφέρει τεράστια κέρδη. Πρέπει να σκεφτούμε πέρα από αυτά τα αρνητικά. Είναι καιρός όλοι μας να αποδεχτούμε και να σεβαστούμε τους αυτιστικούς. Είναι καιρός να αφήσουμε τους αυτιστικούς να μας πουν την αλήθεια και να μπορέσουμε πραγματικά να βοηθήσουμε στην εκπαιδευτική, κοινωνική και επαγγελματική ένταξη τους. Και τέλος, ένας αυτιστικός είναι τέλειος με τον δικό του τρόπο. Δεν χρειάζεται οι άνθρωποι αλλάξουν κάτι σε αυτόν. Πρέπει οι ίδιοι να αλλάξουν και να ξεφύγουν από όλα αυτά.

*Εκπαιδευτικός ΠΕ 61

Κύρια πηγή: Ekpaideytikos.gr /// Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στη Google.

Πως αντιλαμβάνονται τον θάνατο τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους;

Απώλεια είναι όταν το παιδί χάνει κάτι που έχει μεγάλη συναισθηματική και σωματική αξία για εκείνο καθώς ακόμη είναι άμεσα συνδεδεμένο με την επιβίωση του. Είναι μία εμπειρία που επηρεάζει το κάθε παιδί διαφορετικά, ανάλογα με την προσωπικότητα, τις εμπειρίες, την ηλικία, την οικογένεια αλλά και το στάδιο ανάπτυξής του.

Βρέφος

Το βρέφος δεν αντιλαμβάνεται την έννοια του θανάτου, ωστόσο νιώθει την αλλαγή της συμπεριφοράς των σημαντικών του προσώπων. Μία θλιμμένη μητέρα για παράδειγμα, δεν φροντίζει το ίδιο το μωρό της. Το βρέφος σε αυτή την αλλαγή απαντά με κλάματα, διαταραχή ύπνου και φαγητού.

2-3 ετών

Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία περνάνε το στάδιο του εγωκεντρισμού και πιστεύουν πως όλα περιστρέφονται γύρω από εκείνα. Τους είναι δύσκολο να διαχειριστούν αφηρημένες έννοιες όπως αυτή του θανάτου. Οι συχνότερες αντιδράσεις στο πένθος είναι ο εκνευρισμός, το άγχος, οι διαταραχές ύπνου, το κλάμα και τέλος η προσκόλληση.

4-7 ετών

Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία αποκτούν μία αίσθηση αυτονομίας και ξεκινούν την εξερεύνηση του κόσμου. Το γνωστικό τους επίπεδο έχει αναπτυχθεί και η φαντασία τους επίσης. Πλάθουν ιστορίες γύρω από τον θάνατο, ακόμη μπορεί να πιστεύουν ότι εκείνα ευθύνονται για τον θάνατο του προσώπου. Τέλος, δεν μπορούν ακόμη να αντιληφθούν τη μη αναστρεψιμότητα του γεγονότος.

7-11 ετών

Η αντίληψη της αφηρημένης έννοιας του θανάτου σε αυτές τις ηλικίες είναι καλύτερη, ωστόσο θέλουν ακόμη να πιστεύουν ότι είναι αναστρέψιμος. Υπάρχει σταδιακή κατανόηση για την μονιμότητα του γεγονότος, το οποίο τους προκαλεί θλίψη, οργή, λύπη, απελπισία, ανακούφιση, φόβο.

12 ετών έως την εφηβεία

Σε αυτές τις ηλικίες τα παιδιά αντιλαμβάνονται πλήρως την έννοια του θανάτου και των συνεπειών του. Οι αντιδράσεις θυμίζουν αυτές των ενηλίκων.

Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να δεχτούν την ιδέα του τέλους και της απώλειας αγαπημένων προσώπων, ωστόσο έτσι είναι ο κύκλος της ζωής. Δεν βοηθάει να τον αγνοούμε και να τον σπρώχνουμε στο υποσυνείδητο. Πρέπει να μιλάμε γι’ αυτόν ακόμη και στα παιδιά μας. Δεν τα προστατεύουμε αν τα απομακρύνουμε από τέτοιες καταστάσεις, ίσα ίσα που δεν τα προετοιμάζουμε για την ζωή.

Επιμέλεια: Λάλου Σπυριδούλα Μαρία, Εκπαιδευτικός /// Follow & Like:Teacher's Blog

Πηγές: Παιγνιοθεραπεία, Ψυχοθεραπευτική παρέμβαση για παιδιά και εφήβους 2, Τατιάνα Ρόμπερτσον, εκδόσεις «Το Έρμα»

Το εκπαιδευτικό σύστημα και οι παθογένειες του

 Κωνσταντίνος Ν. Μαντζίκος*

Τα τελευταία χρόνια, θα λέγαμε, ότι μιλάμε για μια εκπαίδευση, η οποία κατά βάση θεωρείται σε μεγάλο βαθμό διαχωριστική. Με βάση τους νόμους που έχουν ψηφιστεί από το 1980 έως το 2008 για την ειδική εκπαίδευση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι έγινε μια πολύ μικρή προσπάθεια για ανταπόκριση του εκπαιδευτικού συστήματος στις ανάγκες των παιδιών με αναπηρία και στα αιτήματα των γονέων που έχουν παιδιά με αναπηρία. Η προσπάθεια αυτή ήταν μια πίεση προς τις τότε κυβερνήσεις για να ακολουθήσει το εκπαιδευτικό σύστημα τα χνάρια της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής  ατζέντας. Την άποψη αυτή ενισχύουν με βαθιά κριτική σκέψη ο Λάζαρος Τεντόμας[i] στο βιβλίο του και η Ευδοξία Ντεροπούλου-Ντέρου[ii], σε άρθρο της. Άλλες έρευνες που υλοποιήθηκαν από επιστήμονες- ερευνητές που υιοθετούν τη φιλοσοφία του κοινωνικού μοντέλου της αναπηρίας, έδειξαν ότι πράγματι το εκπαιδευτικό σύστημα τείνει να είναι σε μεγάλο βαθμό υποβαθμισμένο, προωθώντας την ανισότητα, τον αποκλεισμό και τη περιθωριοποίηση. Η υποβάθμιση μεταφράζεται μέσα από τα ακατάλληλα σχολικά κτήρια, το ακατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό, το άκαμπτο Αναλυτικό Πρόγραμμα, την ελλιπή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, την έλλειψη φυσικής πρόσβασης σε διάφορα εκπαιδευτικά πλαίσια και τις διδακτικές προσεγγίσεις/μεθόδους.

            Με ποιόν τρόπο υποβαθμίζεται το εκπαιδευτικό σύστημα σήμερα και γιατί δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών/ μαθητριών και των γονέων; Πολλές νομοθετικές πρακτικές εφαρμόζονται με σκοπό να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της αγοράς, προκειμένου το γρανάζι της οικονομίας να κινείται με πιο παραγωγικό τρόπο. Όσο κοιτάμε να βγάζουμε μαθητές και μαθήτριες με πρακτικές που βασίζονται στις ανάγκες της αγοράς, τόσο η παραγωγικότητά τους ως άτομα φθίνει. Το σημερινό σχολείο δεν βασίζεται σε ένα ανθρωπιστικό μοντέλο εκπαίδευσης και αυτό αποδεικνύεται και από το Πρόγραμμα PISA που υλοποιήθηκε το 2015 και 2018 αντίστοιχα. Θα συμφωνήσω με τον Michael Apple (2016, 2019)[iii]^{, [iv]}, ο οποίος αναφέρει, μέσα από τα βιβλία του, ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα πολλών Δυτικών χωρών αλλά και των ΗΠΑ βασίζονται σε επιχειρηματικά μοντέλα. Την ίδια άποψη υποστήριξαν και στο βιβλίο τους οι Χρήστος Κάτσικας και Κώστας Θεριανός[v] για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Τι εννοούμε επιχειρηματικά μοντέλα στην εκπαίδευση; Εννοούμε το βαθμοθηρικό σύστημα, τα ψυχομετρικά τεστ νοημοσύνης και τις εξετάσεις, τα οποία είναι προϊόντα του ανταγωνιστικού μοντέλου. Φαίνεται καθαρά ότι λόγω του υψηλού ανταγωνισμού που προωθείται μέσα στον πυρήνα της εκπαίδευσης, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει διαβρωθεί σε μεγάλο βαθμό. Ακόμα, η διάβρωση του εκπαιδευτικού συστήματος έχει επιτευχθεί  μέσα από την ιδέα της εξατομίκευσης και των ψυχολογικοποιημένων μεθόδων, όπως υποστήριξε με παρόμοιο τρόπο και η Γιώτα Καραγιάννη[vi] στο Συνέδριο της ΔΟΕ το 2019 (βλ. και Καραγιάννη, 2019β)[vii]. Οι ψυχολογικοποιημένες μέθοδοι αποσκοπούν στη διόρθωση των ανεπιθύμητων ή «δυσλειτουργικών» συμπεριφορών (π.χ. διάσπαση προσοχής), των γνωστικών ελλειμμάτων και των ψυχοσυναισθηματικών δυσκολιών. Η ψυχολογικοποίηση της εκπαίδευσης μας θυμίζει γιατί πρέπει οι μαθητές και οι μαθήτριες να εναρμονιστούν με τις επιταγές της ομοιογένειας και της αγοράς. Θα συμφωνήσω με τον Walter Kolesnik[viii] που υποστήριξε στο βιβλίο του ότι η εκπαίδευση σήμερα θέλει να δημιουργήσει μαθητές και μαθήτριες «ρομπότ». Ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος Michel Foucault[ix] στο επίκαιρο βιβλίο του «Επιτήρηση και Τιμωρία» υποστηρίζει ότι το σύστημα γενικότερα θέλει να είναι οι άνθρωποι πειθήνια και άβουλα όντα. Να σημειώσω εδώ ότι σε πολλά έργα του ο Φουκώ είναι αρκετά προφητικός για το πως δομείται και οργανώνεται το εκπαιδευτικό σύστημά μας σήμερα.

            Με βάση τα παραπάνω θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα προωθεί ένα Αναλυτικό Πρόγραμμα που βασίζεται περισσότερο τις δεξιότητες εγγραμματισμού. Οι δεξιότητες εγγραμματισμού είναι ο πρώτος στόχος που προωθείται μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα. Στο σημείο αυτό θα άξιζε να αναφέρουμε ότι οι στόχοι του Αναλυτικού Προγράμματος είναι διαμορφωμένοι με βάση τα επιχειρηματικά μοντέλα της αγοράς και οι μαθητές/ μαθήτριες πρέπει να μάθουν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε αυτούς τους στόχους. Αν δεν μπορέσουν να ανταποκριθούν, τότε το εκπαιδευτικό σύστημα τους υποβαθμίζει μέσω της ταμπέλας των «ειδικών» εκπαιδευτικών αναγκών, του προβληματικού παιδιού, του αποτυχημένου παιδιού ή του παιδιού που βαριέται ή, αλλιώς, τεμπελιάζει.

            Στο βιβλίο της «Φυτώρια Ευφυΐας» (2019), η Lucy Crehan[x] έδειξε ότι είναι αναγκαίο να προωθηθούν οι δεξιότητες του 21ου αιώνα. Όπως αναφέρει η ίδια: «οι δεξιότητες του 21ου αιώνα είναι η επίλυση προβλημάτων, η κριτική σκέψη, η επικοινωνία και η δημιουργικότητα» (σελ. 340).  Άραγε το εκπαιδευτικό μας σύστημα προωθεί την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα; Τους τελευταίους μήνες κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει, καθώς οι τέχνες και η κοινωνιολογία εξοβελίζονται από το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών με σημαντικές επιπτώσεις στη γνωστική και ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Ένα επιχειρηματικό μοντέλο εκπαίδευσης δεν έχει ανάγκη από την κριτική σκέψη και την δημιουργικότητα. Έτσι, λοιπόν, προωθείται μια φιλοσοφία ομοιογένειας στο μαθητικό πληθυσμό που βασίζεται «στην μαζικότητα, στον κομφορμισμό και στην γραμμικότητα», σύμφωνα με τον Sir Ken Robinson (2013)[xi].

            Από την άλλη, οι διδακτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούμε σήμερα για να διδάξουμε μια μεγάλη μερίδα μαθητών και μαθητριών βασίζονται στο κομφορμιστικό μοντέλο και στην τυποποίηση της γνώσης. Θεωρώ ότι έχουμε ξεχάσει ότι ο υπερβολικός ανταγωνισμός δε βγάζει παραγωγικούς ανθρώπους που να αγαπούν πραγματικά τη μάθηση, να πειραματίζονται και να μαθαίνουν διαρκώς. Πόσο μάλλον, όπως υποστήριξε σε διάλεξη του στο Tedtalks.com το 2013  ο Sir Ken Robinson, ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν αφήνει τους μαθητές και τις μαθήτριες να κάνουν λάθη και έτσι οι μαθητές/ μαθήτριες φοβούνται να κάνουν λάθη για να μη κριθούν. Τα λάθη είναι σημαντικά, διότι μέσα από αυτά μαθαίνει κάποιος/α να βελτιώνεται.

            Ο Barry Wadsworth[xii] σε ένα από τα καλύτερα βιβλία του που κυκλοφόρησε το 2001 σχετικά με τη Θεωρία του Ζαν Πιαζέ, υποστηρίζει ότι σήμερα ο/η εκπαιδευτικός δεν γνωρίζει τι προκαλεί την περιέργεια στους/στις μαθητές/μαθήτριες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η περιέργεια είναι μια μορφή ενδιαφέροντος και ανισορροπίας. Κατά την γνώμη του, πολλοί/πολλές εκπαιδευτικοί από πολλές Δυτικές χώρες και τις ΗΠΑ δεν δίνουν τόση μεγάλη έμφαση στις δυναμικές των ενδιαφερόντων των μαθητών και μαθητριών τους, για τη διευκόλυνση των διαφόρων στόχων, είτε δεξιοτήτων είτε ύλης (σελ.243).  Είναι σημαντικό «τα ενδιαφέροντα των μαθητών και μαθητριών, που ικανοποιούν τις ανάγκες τους σε μεγάλο βαθμό, να θεωρηθούν μέρος των σχεδίων ενεργοποίησης των μαθητών και μαθητριών, για την προσωπική τους ανάπτυξη», όπως υποστηρίζει και πάλι ο Wadsworth (σελ.244). Παρομοίως, ο Walter Kolesnik υποστηρίζει ότι «τα ενδιαφέροντα και οι ανάγκες των μαθητών πρέπει να αποτελούν τη βάση και τον απώτερο στόχο της συνολικής εκπαιδευτικής διαδικασίας» (1992:78).

            Ακόμα, θα λέγαμε ότι η αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος οφείλεται και στο γεγονός ότι το δικό μας σύστημα είναι βαθιά ριζωμένο στο γραφειοκρατικό και συγκεντρωτικό μοντέλο, όπως υποστήριξαν και οι Χρήστος Κάτσικας και Κώστας Θεριανός στο βιβλίο τους (2008). Θεωρώ ότι ένα λιγότερο γραφειοκρατικό και περισσότερο αποκεντρωτικό σύστημα ίσως να είναι πιο παραγωγικό και να προάγει την καινοτομία, καθώς και να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες τόσο των μαθητών και μαθητριών, όσο και των γονέων.

            Αξίζει να σημειωθεί ότι με την παθητική μάθηση δεν έρχεται καμία καινοτομία από την πλευρά των μαθητών και μαθητριών. Συνεπώς, είναι σημαντικό να σταματήσουμε να προωθούμε την παθητική μάθηση μέσω της αποστήθισης και της παπαγαλίας και να αρχίσουμε να δίνουμε έμφαση στην ενεργητική μάθηση, η οποία θα δημιουργήσει μαθητές και μαθήτριες ικανούς/ες να αντεπεξέλθουν σε όλες τις δεξιότητες της ζωής και όχι σε ένα συγκεκριμένο φάσμα δεξιοτήτων που προωθεί το άνισο και ταξικό εκπαιδευτικό σύστημα μας μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα.

            Συμπερασματικά, όλα τα παραπάνω μας δείχνουν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνεται στις ετερογενείς ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού και των γονέων. Οι μόνοι που ωφελούνται μέσα από αυτό το μοντέλο εκπαίδευσης είναι η αγορά και η κοινωνία, οι οποίες έχουν ανάγκη από ανθρώπους που θα τις δώσουν την ποιότητα που χρειάζονται. Όμως, ας αναλογιστούμε για ποια ποιότητα μιλάμε; Πάντως όχι για την ποιότητα ζωής των μαθητών και μαθητριών. Μια ποιοτική εκπαίδευση μέσα από ένα ποιοτικό και υψηλών προδιαγραφών εκπαιδευτικό σύστημα σαν αυτό της Φιλανδίας που περιγράφει ο Pasi Sahlberg (2018)[xiii] στο βιβλίο του,  δεν θα δούμε ποτέ! Το φιλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν προωθεί σε καμία περίπτωση τα στοιχεία που προωθεί το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα. Το μοντέλο που ακολουθεί είναι πιο ανθρωποκεντρικό. Εμείς προσπαθούμε να δώσουμε μια εκπαίδευση μέσα από τα ειδικά σχολεία, τα Τμήματα  Ένταξης και την Παράλληλη Στήριξη όχι και τόσο ποιοτική. Οι σημερινές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις που εφαρμόζει μια αρκετή μερίδα εκπαιδευτικών, βασίζονται στη φιλοσοφία του διαχωρισμού. Ακόμη, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι το πρόβλημα έγκειται στις εκπαιδευτικές μεθόδους/προσεγγίσεις που χρησιμοποιούμε και όχι αποκλειστικά στο ίδιο το άτομο. Αυτές οι μέθοδοι/ προσεγγίσεις δημιουργούν μια «προβληματική οντολογία», όπως το ορίζει ο Λάζαρος Τεντόμας στο πρόσφατο βιβλίο του (2020). Δεν γίνεται προσπάθεια ικανοποίησης των εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών και μαθητριών με αναπηρία, αλλά προσπάθεια προσδιορισμού και ταξινόμησης αυτών των αναγκών μέσα από το πλαίσιο των ειδικών αναγκών. Βασικός στόχος αυτών των δομών  είναι η όσο μεγαλύτερη διαχείριση της διαφορετικότητας στο πλαίσιο του φυσιολογικού και παθολογικού. Δηλαδή να υπάρξει μια διόρθωση των «ειδικών» εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών και μαθητριών στο ειδικό σχολείο ή στο Τμήμα Ένταξης, ώστε αυτοί/αυτές μαθητές/μαθήτριες να μπορούν να εναρμονιστούν με τη φιλοσοφία της γενικής εκπαίδευσης ή, αλλιώς, τη φιλοσοφία της ομοιογένειας. Άρα, λοιπόν, τονίζω και πάλι, το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται και δεν ικανοποιεί καμία ανάγκη, αντιθέτως τείνει να κανονικοποιεί (normalise) τους μαθητές και τις μαθήτριες σύμφωνα με τα πρότυπα και τις ανάγκες της αγοράς. Δεν αποτελεί έκπληξη η συνεχής απογοήτευση των μαθητών και μαθητριών και των γονέων από το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό άνισο και ταξικό. Αξίζει να πούμε ότι μερικά από αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω φαίνεται  να ενισχύονται ακόμα περισσότερο στις ημέρες της πανδημίας COVID-19. Κλείνοντας, θα ήθελα να παραθέσω αυτό που αναφέρει ο Pasi Sahlberg στο βιβλίο του: «Όσο πιο μεγάλη η ισότητα σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα, τόσο πιο δυνατή είναι η αποκατάσταση των ευρύτερων κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων».

Βιβλιογραφία-Σημειώσεις

---

[i]  Τέντομας, Λ. (2020). Ελπίδες και υποψίες για το παρελθόν και το μέλλον της αναπηρίας. Αθήνα: Εκδόσεις Redmarks.

[ii] Ντεροπούλου-Ντέρου, Ε. (2012). Αποτίμηση της πορείας των νομοθετικών αλλαγών τριάντα χρόνια μετά την ψήφιση του πρώτου νόμου για την ειδική αγωγή στην Ελλάδα. Στο: Α. Ζώνιου-Σιδέρη, Α. Ντεροπούλου-Ντέρου & Α. Βλάχου-Μπαλαφούτη (Επιμ.), Αναπηρία και Εκπαιδευτική πολιτική (σσ. 123-151). Αθήνα: Πεδίο.

[iii] Apple, M.W. (2016). Εκπαίδευση και εξουσία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Επίκεντρο.

[iv] Apple, M.W. (2019). Ιδεολογία και Αναλυτικά Προγράμματα. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Επίκεντρο.

[v]  Κάτσικας, Χ., & Θεριανός, Κ. (2008). Κατανοώντας το σχολείο στον καπιταλισμό. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Επίκεντρο.

[vi]Καραγιάννη, Π. (2019α). Στρεβλώσεις και ολισθήσεις όρων και πρακτικών της ένταξης. Στο: Πρακτικά 26ου Επιστημονικού Συνεδρίου «Δημόσιο Σχολείο με υποστηρικτικές δομές πραγμάτωσης της ένταξης και όχι του αποκλεισμού» ΔΟΕ-Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων (σσ. 69-93). Ιωάννινα, 30 Απριλίου-1-2 Μαΐου 2019. (Πρόσβαση στις 1/11/2020 στο: https://bit.ly/2RtiWYH).

[vii] Καραγιάννη, Π. (2019β). Παιδαγωγική της Ένταξης vs Ειδική Αγωγή: Μια Στρεβλή Ταυτοτική Σχέση. Στο Α. Ζήση & Μ. Σαββακής (Επιμ.), Αναπηρία και Κοινωνία. Σύγχρονες Θεωρητικές Προκλήσεις και Ερευνητικές Προοπτικές (σσ. 117-128). Αθήνα: Εκδόσεις Τζιόλα.

[viii] Kolesnik, W.B. (1992). Ανθρωπισμός ή μπιχεβιορισμός στην εκπαίδευση. (Μτφρ: Φ. Κοκαβέσης). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Παρατηρητής.

[ix] Foucault, M. (2012). Επιτήρηση και Τιμωρία. (Μτφρ: Τ. Μπέτζελος). Αθήνα: Εκδόσεις Πλέθρον.

[x] Crehan, L. (2019). Φυτώρια Ευφυΐας: Ένα ταξίδι στα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου. (Μτφρ: Μ. Παπαηλιάδη/ Επιμ: Π. Σουλτάνης). Κρήτη: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ). 

[xi] Robinson, K. (2013). How to escape education’s death valley. Tedtalks. com (Πρόσβαση 30/10/2020 στο: https://cutt.ly/Sr0bDOQ).

[xii] Wadsworth, B.J. (2001). Η θεωρία του Ζαν Πιαζέ για τη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη. Τα θεμέλια του Κονστρουκτιβισμού. (Μτφρ: Σ. Κανελλάκη, Σ. Παπαδόπουλος & Σ. Γιάτρα).  Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτης.

[xiii] Sahlberg, P. (2018). Το εκπαιδευτικό σύστημα της Φιλανδίας. Μαθήματα παιδείας. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήσης. 

* Εκπαιδευτικός ΠΕ61

Τα δικαιώματα της φωτογραφίας ανήκουν στην ιστοσελίδα: Κατοχικά ΝΕΑ

Σημείωση: Το παρόν κείμενο δημοσιεύεται με ορισμένες μικρές προσαρμογές από το συγγραφέα. 

Πρώτη δημοσίευση στο:

 Περιοδικό "Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης" 

| Έτος  δημοσίευσης: 2021| Τεύχος: 129| Σελίδες: 61-62|